Халагдсны мэдэгдэл
Дуусгавар болох үндэслэл
Хөдөлмөрийн гэрээ нь ажил олгогч болон ажилтны санаачилгаар дуусгавар болж болно.
Хөдөлмөрийн гэрээ дараахь үндэслэлээр дуусгавар болно: - талууд харилцан тохирсон; - ажил олгогч иргэн, ажилтан нас барсан; - хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусаж, цаашид сунгагдахгүй болсон; - хууль тогтоомжид заасан эрх бүхий байгууллага шаардсан; - ажлаас буруу халагдсан ажилтныг урьдах ажил, албан тушаалд нь эгүүлэн тогтоосон; - ажилтан цэргийн жинхэнэ албанд татагдсан; - ажилтан гэмт хэрэг үйлдсэний улмаас уг ажил үүргээ үргэлжлүүлэн гүйцэтгэх боломжгүй ял оногдуулсан шүүхийн таслан шийдвэрлэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон; - хөдөлмөрийн гэрээг ажилтны буюу ажил олгогчийн санаачилгаар цуцалсан.
Хууль болон хөдөлмөрийн гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол ажилтан хөдөлмөрийн гэрээ цуцлах тухай өргөдлөө ажил олгогчид өгсөн өдрөөс хойш 30 хоног өнгөрмөгц ажлын байраа орхих эрхтэй, энэ тохиолдолд хөдөлмөрийн гэрээ цуцлагдсанд тооцно. Ажил олгогч нь аж ахуйн нэгж, байгууллага болон түүний салбар, нэгж татан буугдсан, орон тоо хасагдсан, эсхүл ажилтны тоог цөөрүүлсэн; .ажилтан мэргэжил, ур чадвар, эрүүл мэндийн хувьд гүйцэтгэж байгаа ажил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй болсон нь тогтоогдсон үндэслэлээр хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах тухайгаа ажилтанд нэг сарын өмнө мэдэгдэх бөгөөд аж ахуйн нэгж, байгууллага, түүний салбар, нэгж татан буугдсаны улмаас ажилтнуудыг бөөнөөр халах тохиолдолд ажилтны төлөөлөгчдөд 45 хоногийн өмнө мэдэгдэнэ.
Хэрэв ажилтан хөдөлмөрийн сахилгын дэглэмийг давтан (хоёр ба түүнээс дээш удаа) зөрчсөн эсвэл хөдөлмөрийн гэрээнд заасан шууд халах үндэслэл бүхий ноцтой зөрчил гаргасан бол урьдчилан мэдэгдэлгүйгээр гэрээг цуцалж болно.
Эх сурвалж: 2021 оны Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийн §78-81 дугаар зүйл
Ажлаас халагдсаны тэтгэмж
Ажлаас халагдсаны тэтгэмж Хөдөлмөрийн тухай хуулиар зохицуулагдана. Ажлаас халагдсаны тэтгэмжийг дараах тохиолдолд олгоно. - цэргийн зарлан дуудах хуудас авсан ажилтныг цэргийн жинхэнэ албанд татсан тухай цэрэг татлагын комиссын шийдвэр гартал; - аж ахуйн нэгж, байгууллага болон түүний салбар, нэгж татан буугдсан, орон тоо хасагдсан, эсхүл ажилтны тоог цөөрүүлсэн; - ажилтан мэргэжил, ур чадвар, эрүүл мэндийн хувьд гүйцэтгэж байгаа ажил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй болсон нь тогтоогдсон; - ажилтан 60 нас хүрч өндөр насны тэтгэвэр авах эрх үүссэн;
Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалсны тэтгэмжийг тухайн аж ахуйн нэгжид ажилласан хугацаанаас хамааран дараах байдлаар олгоно:
- зургаан сараас хоёр жил хүртэл ажилласан бол нэг ба түүнээс дээш сарын үндсэн цалинтай тэнцэх;
- хоёр жилээс тав хүртэл жил ажилласан бол хоёр ба түүнээс дээш сарын үндсэн цалинтай тэнцэх;
- таван жилээс 10 хүртэл жил ажилласан бол гурав ба түүнээс дээш сарын үндсэн цалинтай тэнцэх;
- 10 ба түүнээс дээш жил ажилласан бол дөрөв ба түүнээс дээш сарын үндсэн цалинтай тэнцэх;
- Ажилтныг бөөнөөр халах үед, эсхүл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохоор хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа нь дуусгавар болсон ажилтанд олгох хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалсны тэтгэмжийн хэмжээ дээр дурдсантай ижил байна.
Ажлаас чөлөөлсний дараа ажил олгогчид өрсөлдөхгүй байх заалтад сүүлийн сарын цалингийнхаа дор хаяж 50%-ийг төлдөг. Хэрэв мэдэгдэл өгсний дараа үүрэг даалгавар шаардлагагүй болсон бол ажил олгогчид үлдсэн мэдэгдлийн хугацааны дундаж цалингийн үндсэн дээр ажлаас чөлөөлөх нөхөн олговор олгодог.
Дуудлагаар ажиллах цагийг ажлын цагт тооцно; тогтоосон байршилд хүлээх үед үндсэн цалингийн дор хаяж 50%-ийг, эс бөгөөс дор хаяж 30%-ийг олгоно. Гэнэтийн хүчин зүйл, аюулт гамшиг, төрийн шийдвэр эсвэл хянах боломжгүй үйл явдлаас үүдэн ажилгүй байсан хугацаанд ажил олгогчид үндсэн цалингийн дор хаяж 60%-ийг, доод цалингаас доогуургүйгээр олгоно.
Эх сурвалж: 2021 оны Монгол Улсын Хөдөлмөрийн тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийн §72.4, 80.5, 82, 89 & 116.1 дугаар зүйл
