Obowiązki Rodzinne
Urlop ojcowski
Pracujący ojciec zajmujący się dzieckiem ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni. Urlop ojcowski przysługuje ojcu w ciągu pierwszych 24 miesięcy życia dziecka. W przypadku adopcji okres 24 miesięcy rozpoczyna się w dniu uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia. Urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika.
Źródło: Art. 1823 Kodeksu pracy z 1974 r.
Urlop rodzicielski
Od stycznia 2016 roku dodatkowy urlop macierzyński został włączony do urlopu rodzicielskiego. Długość urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodnie w przypadku jednego dziecka i do 43 tygodni w pozostałych przypadkach.
Zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy z 2022 r. każdy rodzic ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego oprócz wyżej wymienionego wymiaru urlopu. Prawo do 9-tygodniowego urlopu nie może zostać przekazane drugiemu rodzicowi dziecka, ponieważ jest on niezbywalny. Ponadto urlop rodzicielski przyznaje się jednorazowo lub w nie więcej niż pięciu częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko osiąga wiek sześciu lat.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r., w celu opieki nad dzieckiem pracownik będący ojcem ma prawo do urlopu ojcowskiego, trwającego do 2 tygodni, ale z uwzględnieniem następujących okresów: 1. dopóki dziecko nie osiągnie 12 miesiąca życia lub 2. do 12 miesięcy od sfinalizowania decyzji o adopcji i nie później niż w dniu 14 urodzin dziecka.
W okresie urlopu rodzicielskiego pracownikowi przysługuje zasiłek w wysokości 60%. wynagrodzenia. Jeśli matka dziecka w ciągu 14 dni od dnia porodu zadeklaruje, iż korzystać będzie z całości urlopu (52/65/67/69/71 tygodni), to przez cały ten okres będzie otrzymywać zasiłek w wysokości 80% wynagrodzenia. Jeśli jednak wniosek o urlop rodzicielski zostanie złożony później, matka będzie otrzymywać 100 proc. wynagrodzenia w trakcie urlopu macierzyńskiego (20/31/35/37 tygodni) oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego (6-8 tygodni), a następnie, w trakcie urlopu rodzicielskiego – 60% wynagrodzenia. Pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przysługują wyłącznie matce, reszta urlopu macierzyńskiego, dodatkowy urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski mogą zostać wykorzystane przez każde z rodziców.
Urlop rodzicielski można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Jeśli rodzice zdecydowali się pracować podczas zwolnienia, urlop rodzicielski jest proporcjonalnie wydłużony do 64 tygodni.
Członkowie najbliższej rodziny są uprawnieni do skorzystania z urlopu macierzyńskiego w przypadku śmierci matki lub porzucenia dziecka albo decyzji o niezdolności matki do samodzielnego życia. Ponadto, członkowie rodziny mają takie same prawa ochrony zatrudnienia jak pracownice opiekujące się nowo narodzonymi dziećmi.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r. pracownik zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu rodzicielskiego w celu zapewnienia osobistej opieki nad dzieckiem.
Urlop ojcowski może być wykorzystany jednorazowo lub w nie więcej niż dwóch częściach, z których żadna nie może być krótsza niż jeden tydzień. Urlop ojcowski przyznawany jest na wniosek w formie papierowej lub elektronicznej złożony przez pracownika będącego ojcem nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.
Źródło: Art. 186 Kodeksu pracy z 1974 r.
Elastyczne formy zatrunienia dla pracowników wychowujących małoletnie dzieci i obarczonych innymi zobowiązaniami rodzinnymi
Kodeks pracy nie nakłada na pracodawców obowiązku zapewnienia elastycznych form zatrudnienia dla pracowników obarczonych zobowiązaniami rodzinnymi, w tym opieką nad dziećmi. Jednakże każdemu pracownikowi sprawującemu opiekę nad co najmniej jednym dzieckiem w wieku do 14 lat przysługuje prawo do dwóch dodatkowych dni płatnego urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r. pracownik uprawniony do urlopu rodzicielskiego może złożyć wniosek, w formie papierowej lub elektronicznej, z żądaniem skrócenia godzin pracy do co najmniej połowy względem harmonogramu pełnego wymiaru godzin w kwalifikującym się okresie urlopu. Pracodawca jest zobowiązany do rozpatrzenia i wzięcia pod uwagę wniosku pracownika.
Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko do 14 roku życia ma prawo do zwolnienia od pracy na 16 godzin lub 2 dni w ciągu roku kalendarzowego, zachowując przy tym prawo do wynagrodzenia. A pracownik wychowujący dziecko do 8 roku życia może złożyć wniosek w formie papierowej lub elektronicznej z prośbą o elastyczną organizację pracy, a pracodawca musi odpowiedzieć w ciągu 7 dni.
Pracownik sprawujący pieczę zastępczą nad dzieckiem kwalifikuje się do urlopu macierzyńskiego w następujący sposób: 1. 20 tygodni w przypadku jednego dziecka, 2. 31 tygodni w przypadku dwojga dzieci, 3. 33 tygodnie w przypadku trojga dzieci, 4. 35 tygodni w przypadku czworga dzieci, 5. 37 tygodni w przypadku pięciorga lub więcej dzieci.
Uprawnienie to trwa do momentu ukończenia przez dziecko 7 lat lub 10 lat, jeśli obowiązkowa nauka dziecka zostanie odroczona. W przypadku osób ubiegających się o adopcję przez sąd opiekuńczy okres urlopu przedłuża się do ukończenia przez dziecko 14 lat.
Źródło: art. 783 i 188 Kodeksu pracy z 1974 r.
Urlop w szczególnych okolicznościach
An employee is entitled to five calendar days of carer’s leave per calendar year in order to provide personal care or support to a family member or a person living in the same household who requires significant care or support for a serious medical reason. The employee is also entitled to leave due to force majeure of two days or 16 hours per calendar year for urgent family matters caused by illness or accident. This leave is paid at 50% of remuneration.
Training leave is paid and amounts to six days for external examinations, six days for the matura exam (mandatory secondary school leaving examination), six days for an exam confirming professional qualifications, and 21 days in the final year of study to prepare a diploma dissertation and sit the diploma exam.
In addition, the employer must grant paid time off for specific family events:
-
two days for the employee’s marriage, the birth of the employee’s child, or the death and funeral of the employee’s spouse, child, father, mother, stepfather or stepmother; and
-
one day for the marriage of the employee’s child or the death and funeral of a sister, brother, parent-in-law, grandparent, or another dependant or person under the employee’s direct care.
A registered voluntary blood donor is entitled to leave from work on the day of blood donation and on the following day, and also for the time necessary to undergo a periodic medical examination ordered by the regional blood centre if it cannot be carried out outside working hours.
Source: §1731, 1481, 1032 of, 252-b the Labour Code, last amended in 2025; §15 of the 281 Regulation of the Minister of Labour and Social Policy of 15 May 1996 on the Method of Justifying Absence from Work and Granting Employees Leave from Work; §9(1) of the Journal of Laws No.106, item 681, Act of August 22, 1997 on Public Blood Service
Przepisy dot. warunków zatrudnienia
- Kodeks pracy z 1974r., nowelizowany w 2013 / Labour code 1974, last amended in 2013
Urlop ojcowski
Pracujący ojciec zajmujący się dzieckiem ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni. Urlop ojcowski przysługuje ojcu w ciągu pierwszych 24 miesięcy życia dziecka. W przypadku adopcji okres 24 miesięcy rozpoczyna się w dniu uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia. Urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika.
Źródło: Art. 1823 Kodeksu pracy z 1974 r.
Urlop rodzicielski
Od stycznia 2016 roku dodatkowy urlop macierzyński został włączony do urlopu rodzicielskiego. Długość urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodnie w przypadku jednego dziecka i do 43 tygodni w pozostałych przypadkach.
Zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy z 2022 r. każdy rodzic ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego oprócz wyżej wymienionego wymiaru urlopu. Prawo do 9-tygodniowego urlopu nie może zostać przekazane drugiemu rodzicowi dziecka, ponieważ jest on niezbywalny. Ponadto urlop rodzicielski przyznaje się jednorazowo lub w nie więcej niż pięciu częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko osiąga wiek sześciu lat.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r., w celu opieki nad dzieckiem pracownik będący ojcem ma prawo do urlopu ojcowskiego, trwającego do 2 tygodni, ale z uwzględnieniem następujących okresów: 1. dopóki dziecko nie osiągnie 12 miesiąca życia lub 2. do 12 miesięcy od sfinalizowania decyzji o adopcji i nie później niż w dniu 14 urodzin dziecka.
W okresie urlopu rodzicielskiego pracownikowi przysługuje zasiłek w wysokości 60%. wynagrodzenia. Jeśli matka dziecka w ciągu 14 dni od dnia porodu zadeklaruje, iż korzystać będzie z całości urlopu (52/65/67/69/71 tygodni), to przez cały ten okres będzie otrzymywać zasiłek w wysokości 80% wynagrodzenia. Jeśli jednak wniosek o urlop rodzicielski zostanie złożony później, matka będzie otrzymywać 100 proc. wynagrodzenia w trakcie urlopu macierzyńskiego (20/31/35/37 tygodni) oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego (6-8 tygodni), a następnie, w trakcie urlopu rodzicielskiego – 60% wynagrodzenia. Pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przysługują wyłącznie matce, reszta urlopu macierzyńskiego, dodatkowy urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski mogą zostać wykorzystane przez każde z rodziców.
Urlop rodzicielski można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Jeśli rodzice zdecydowali się pracować podczas zwolnienia, urlop rodzicielski jest proporcjonalnie wydłużony do 64 tygodni.
Członkowie najbliższej rodziny są uprawnieni do skorzystania z urlopu macierzyńskiego w przypadku śmierci matki lub porzucenia dziecka albo decyzji o niezdolności matki do samodzielnego życia. Ponadto, członkowie rodziny mają takie same prawa ochrony zatrudnienia jak pracownice opiekujące się nowo narodzonymi dziećmi.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r. pracownik zatrudniony przez co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu rodzicielskiego w celu zapewnienia osobistej opieki nad dzieckiem.
Urlop ojcowski może być wykorzystany jednorazowo lub w nie więcej niż dwóch częściach, z których żadna nie może być krótsza niż jeden tydzień. Urlop ojcowski przyznawany jest na wniosek w formie papierowej lub elektronicznej złożony przez pracownika będącego ojcem nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.
Źródło: Art. 186 Kodeksu pracy z 1974 r.
Elastyczne formy zatrunienia dla pracowników wychowujących małoletnie dzieci i obarczonych innymi zobowiązaniami rodzinnymi
Kodeks pracy nie nakłada na pracodawców obowiązku zapewnienia elastycznych form zatrudnienia dla pracowników obarczonych zobowiązaniami rodzinnymi, w tym opieką nad dziećmi. Jednakże każdemu pracownikowi sprawującemu opiekę nad co najmniej jednym dzieckiem w wieku do 14 lat przysługuje prawo do dwóch dodatkowych dni płatnego urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Zgodnie z nowelizacją z 2023 r. pracownik uprawniony do urlopu rodzicielskiego może złożyć wniosek, w formie papierowej lub elektronicznej, z żądaniem skrócenia godzin pracy do co najmniej połowy względem harmonogramu pełnego wymiaru godzin w kwalifikującym się okresie urlopu. Pracodawca jest zobowiązany do rozpatrzenia i wzięcia pod uwagę wniosku pracownika.
Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko do 14 roku życia ma prawo do zwolnienia od pracy na 16 godzin lub 2 dni w ciągu roku kalendarzowego, zachowując przy tym prawo do wynagrodzenia. A pracownik wychowujący dziecko do 8 roku życia może złożyć wniosek w formie papierowej lub elektronicznej z prośbą o elastyczną organizację pracy, a pracodawca musi odpowiedzieć w ciągu 7 dni.
Pracownik sprawujący pieczę zastępczą nad dzieckiem kwalifikuje się do urlopu macierzyńskiego w następujący sposób: 1. 20 tygodni w przypadku jednego dziecka, 2. 31 tygodni w przypadku dwojga dzieci, 3. 33 tygodnie w przypadku trojga dzieci, 4. 35 tygodni w przypadku czworga dzieci, 5. 37 tygodni w przypadku pięciorga lub więcej dzieci.
Uprawnienie to trwa do momentu ukończenia przez dziecko 7 lat lub 10 lat, jeśli obowiązkowa nauka dziecka zostanie odroczona. W przypadku osób ubiegających się o adopcję przez sąd opiekuńczy okres urlopu przedłuża się do ukończenia przez dziecko 14 lat.
Źródło: art. 783 i 188 Kodeksu pracy z 1974 r.
Urlop w szczególnych okolicznościach
An employee is entitled to five calendar days of carer’s leave per calendar year in order to provide personal care or support to a family member or a person living in the same household who requires significant care or support for a serious medical reason. The employee is also entitled to leave due to force majeure of two days or 16 hours per calendar year for urgent family matters caused by illness or accident. This leave is paid at 50% of remuneration.
Training leave is paid and amounts to six days for external examinations, six days for the matura exam (mandatory secondary school leaving examination), six days for an exam confirming professional qualifications, and 21 days in the final year of study to prepare a diploma dissertation and sit the diploma exam.
In addition, the employer must grant paid time off for specific family events:
-
two days for the employee’s marriage, the birth of the employee’s child, or the death and funeral of the employee’s spouse, child, father, mother, stepfather or stepmother; and
-
one day for the marriage of the employee’s child or the death and funeral of a sister, brother, parent-in-law, grandparent, or another dependant or person under the employee’s direct care.
A registered voluntary blood donor is entitled to leave from work on the day of blood donation and on the following day, and also for the time necessary to undergo a periodic medical examination ordered by the regional blood centre if it cannot be carried out outside working hours.
Source: §1731, 1481, 1032 of, 252-b the Labour Code, last amended in 2025; §15 of the 281 Regulation of the Minister of Labour and Social Policy of 15 May 1996 on the Method of Justifying Absence from Work and Granting Employees Leave from Work; §9(1) of the Journal of Laws No.106, item 681, Act of August 22, 1997 on Public Blood Service
Przepisy dot. warunków zatrudnienia
- Kodeks pracy z 1974r., nowelizowany w 2013 / Labour code 1974, last amended in 2013
