اتحادیه کارگری
آزادی عضویت و تشکیل اتحادیه
قانون اساسی حق آزادی تشکل را برای شهروندان افغانستان قائل شده است.
قانون کار حق شرکت در اتحادیههای کارگری را به کارمندان میدهد. قانون کار اتحادیههای کارگری و اتحادیههای کارفرمایی را به عنوان تشکلهای اجتماعی تعریف میکند که از طریق مشارکت داوطلبانه طبقات مربوطه بر اساس مقررات قانون تشکلهای اجتماعی ایجاد میشوند. طبق قانون، دولت یا تشکلهای سیاسی نمیتوانند اتحادیهها را تأمین مالی کرده یا یارانهای در اختیار آنها بگذارند.
قانون تشکلهای اجتماعی به شهروندان افغانستانی که حداقل ۱۸ساله باشند اجازه میدهد تا به تشکلهای اجتماعی که اتحاد داوطلبانه افراد حقیقی هستند و با هدف پیگیری اهداف اجتماعی، فرهنگی، علمی، حقوقی، ادبی، هنری و حرفه ای تشکیل شده اند، بپیوندند.
قانون انجمنها مصوب ۲۰۱۳، قانون اصلی مرتبط با آزادی پیوستن به اتحادیهها و تشکیل آنها است. این قانون بهطور مشخص تشریفات تأسیس و فعالیت، حقوق، تعهدات و انحلال «سازمانهای اجتماعی» را که شامل «اتحادیهها» میشوند، تنظیم میکند. شهروندان افغانستان که به سن ۱۸ سالگی رسیدهاند، مجاز به تأسیس انجمنها مطابق با مفاد این قانون هستند. انجمنها، طبق تعریف، باید غیرانتفاعی و غیرسیاسی باشند. این قانون صراحتاً بیان میکند که انجمنها «نباید فعالیتهای سیاسی انجام دهند و نباید در اساسنامه خود به مسائل سیاسی بپردازند. انجمنها نباید برخلاف منافع ملی عمل کنند و خارج از حوزههای اساسنامه ثبتشده خود فعالیت نمایند.
انجمنها برای کسب شخصیت حقوقی باید در وزارت دادگستری ثبت شوند و اساسنامههایشان باید تهیه، ثبت و منتشر گردد. یک انجمن تنها پس از دریافت مجوز ثبت، فعالیت خود را آغاز میکند. «دو انجمن نباید با نام یکسان تأسیس شوند». دفتر مرکزی و ستاد یک انجمن ثبتشده «نباید خارج از کشور واقع شود». اساسنامه باید جزئیات عملیاتی مختلف، از جمله شرایط عضویت، ساختار سازمانی، منابع مالی و رویههای انحلال را مشخص کند.
منبع: §۳۵ از قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، ۲۰۰۴؛ §۱۴۷ از قانون کار افغاستان، ۲۰۰۷؛ §۲ از قانون تشکلهای اجتماعی، ۲۰۰۳؛ قانون انجمنها، ۲۰۱۳
آزادی مذاکره جمعی
هیچ ماده ای وجود ندارد.
حق اعتصاب
قانون اساسی افغانستان حق تجمع و برگزاری تظاهرات غیرمسلح را «مطابق قانون» برای اهداف مشروع و مسالمتآمیز تضمین میکند.
قانون اجتماعات، اعتصابات و تظاهرات سال ۲۰۰۳ اعتصاب را امتناع از کار یا انجام ندادن وظیفه تعریف میکند، حقی که افراد برای پیشبرد منافع و اهداف خاص از آن بهره میبرند. قانون به شهروندان افغانستان این حق را میدهد که بدون حمل سلاح برای اهداف مسالمت آمیز و قانونی که علیه وحدت ملی و قانون اساسی نیست، تجمع، اعتصاب و تظاهرات برگزار کنند. حمل هرگونه سلاح ممنوع است و حامل سلاح باید دستگیر و تحت تعقیب قرار گیرد. شرکت در این گونه تجمعات، اعتصابات و تظاهرات باید داوطلبانه باشد و به نفع شخص یا گروه خاصی نباشد.
اعتصابات در افغانستان باید اهداف قانونی و مسالمتآمیز را که با قانون اساسی و همبستگی ملی سازگار است دنبال کنند، غیرمسلح بوده و تنها شامل مشارکت داوطلبانه باشند—هرگونه اجبار، پلیس را مجاز به پایان دادن به آن میکند. سازماندهندگان باید ۲۴ ساعت قبل، اطلاعیهای کتبی به پلیس بدهند و در آن هدف، زمان، مکان و مسیر را مشخص کنند. شرکتکنندگان باید به قانون اساسی، قوانین، اسلام و سنتهای ملی احترام بگذارند؛ از توهین، تهدید یا تبلیغاتی که موجب ایجاد ترس، خشونت، تخریب یا درگیری مسلحانه میشود، خودداری کنند؛ و از آسیب رساندن به اموال اجتناب ورزند، زیرا چنین اعمالی با تعقیب قانونی و پرداخت غرامت مجازات میشود و رهبران اقدامات خشونتآمیز از نظر کیفری مسئول شناخته میشوند. اعتصاب در نزدیکی اماکن نظامی، انبارهای مهمات، بیمارستانها و مراکز نگهداری از کودکان ممنوع است و همچنین در دوران وضعیت اضطراری، در ۴۸ ساعت منتهی به انتخابات، همهپرسی یا لويا جرگه، و زمانی که به نفع بیگانگان باشد، ممنوع است؛ اتباع خارجی مجاز به شرکت نیستند. در حالی که گردهماییها و تظاهرات در در شب ممنوع است، اعتصابات از این قاعده مستثنی هستند. اعتصابات باید به محض برآورده شدن خواستهها از طریق مذاکره پایان یابند و مقامات موظفند امنیت را تضمین کرده، قطعنامهها را بررسی و به خواستههای قانونی رسیدگی کنند، در حالی که مذاکرهکنندگان از مصونیت کامل برخوردارند.
مقررات حق اعتصاب برای بخش دولتی و خصوصی، شرایط شروع اعتصاب و جایگزینی کارگران اعتصابی پیدا نشد.
منبع: §۲-۴ و۲۲ قانون اجتماعات، اعتصابات و تظاهرات، ۲۰۰۳
مقررات مربوط به اتحادیه های کارگری
- Constitution of Islamic Republic of Afghanistan, 2004
- Afghanistan Labour Code, 2007
- The Law on Assemblies, Strikes and Demonstrations, 2003
