تأمین اجتماعی
حقوق بازنشستگی
طبق قانون کار افغانستان، کارفرما میتواند با مشارکت کارگران یک سیستم تامین اجتماعی ایجاد کند. سن بازنشستگی در افغانستان ۶۵ سال است که با رضایت کارمند برای پنج سال دیگر قابل تمدید است. مدت کار پیش فرض مردان و زنان شاغل ۴۰ سال است. بر اساس صندوق بازنشستگی دوجانبه (که وجه آن توسط کارفرما و کارمند تأمین شده است) کارگران با رسیدن به سن بازنشستگی از حقوق بازنشستگی برخوردار میشوند. بر اساس قانون، سطح تامین اجتماعی متناسب با رشد و توسعه اقتصاد ملی افزایش مییابد.
در زمان بازنشستگی، سن کارمند بر اساس پرونده کارمند تعیین میشود. مدت کار، بازنشستگی و تمدید مدت کار دانشمندان ادارات دولتی، موسسات تحقیقات علمی، مؤسسات آموزش عالی و کارکنان مذهبی توسط اسناد قانونی مربوطه تنظیم میشود. مدت اشتغال کارکنان شاغل در کارهای سخت و زیانآور به ازای هر پنج سال کار زیرزمینی یک سال و برای هر نوع کار دیگری که برای سلامتی مضر باشد دو سال کاهش مییابد. یک کارمند میتواند پیش از سن بازنشستگی اجباری، بازنشستگی زودهنگام را انتخاب کند.
هیچ حکمِ واضحی در مورد مقدار مستمری بازنشستگی (پیری) وجود ندارد.
در آوریل ۲۰۲۴، طالبان به تمام ادارات دولتی دستور داد که کسر حق بیمه بازنشستگی ماهانه از حقوق کارگران را متوقف کنند. پرداختها به ۱۵۲٬۰۰۰ کارمند دولت و سرباز بازنشسته از سال ۲۰۲۱ مسدود شده بود؛ اکنون کل سیستم تعطیل شده است.
افغانستان اکنون فاقد برنامهای برای تأمین اجتماعی است که مزایای بلندمدت پیری را ارائه دهد. (این کشور هرگز برنامه مستمری پیری را برای کارگران بخش خصوصی نداشته است.)
منبع:§ ۲۶، ۱۳۴، ۱۳۵ و ۱۳۸-۱۴۰ و ۱۳۹ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
مزایای افراد تحت تکفل / بازماندگان
در حالی که قانون کار مزایای از کارافتادگی را در مورد از کارافتادگی یا فوت کارگر به دلیل بیماری یا آسیب شغلی الزامی میداند، هیچ ماده روشنی در مورد مزایای بازماندگان وجود ندارد.
طبق قانون کار افغانستان، مستمریها بخشی از تأمین اجتماعی هستند که از طریق مشارکت مالی سازمان و کارمندان تأمین مالی میشوند. در موارد ازکارافتادگی ناشی از کار یا فوت ناشی از حادثه کار (از جمله بیماریهای شغلی) که توسط کمیته پزشکی ازکارافتادگی تأیید میشود، قانون مستمریای معادل ۱۰۰٪ حقوق آخرین رتبه/مرتبه را بدون توجه به مدت خدمت اعطا میکند؛ همچنین، کارفرما باید هرگونه آسیب پزشکی ناشی از کار را جبران کند. این قانون درصد مستمری بازماندگان یا فرمول تقسیم آن را تعیین نکرده است، اما مقرر میدارد که اگر کارمندی واجد شرایط دریافت چندین مستمری از منابع مختلف باشد، باید یکی را انتخاب کند، در حالی که افرادی که تحت تکفل فرد بازنشسته/مرحوم هستند میتوانند از تمام مستمریهایی که حق آن است بهرهمند شوند، و مستمریهای بازنشستگان و چنین افراد تحت تکفلی نیز مطابق با افزایشهای عمومی دستمزد افزایش مییابد.
مطابق ماده ۱۴۱ قانون کار افغانستان، در صورت از کارافتادگی ناشی از کار یا فوت ناشی از چنین بیماری و تأیید و گواهی کمیته پزشکی، حقوق بازنشستگی کارمند باید بدون توجه به مدت خدمت او، به صورت مزد کامل در نظر گرفته شود. این قانون همچنین بیان میکند که بازماندگان تحت تکفل مستمری بگیران که حق دریافت مستمری از منابع متعدد را دارند، باید از تمام این حقوق بهره مند شوند. این قانون مقرر میکند که مستمری کارکنان بازنشسته و بازماندگان متوفی باید متناسب با افزایش سطح دستمزد عمومی افزایش یابد. طبق قانون، حقوق بازنشستگی باید از صندوق بازنشستگی که تحت پوشش تامین اجتماعی است، پرداخت شود.
منبع:§۱۳۴، ۱۴۱، ۱۴۳ و ۱۴۴ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
مزایای ازکار افتادگی
بر اساس قانون کار افغانستان، کارفرما به کارگری که به دلیل ناتوانی موقتاً قادر به کار نباشد کمک مالی اعطا میکند و تا زمان بازیابی توان کار یا برخورداری کارگر از حقوق بازنشستگی این کمک مالی به او تعلق میگیرد. این مزایای از کار افتادگی در صورت بروز آسیب غیر کاری پرداخت میشود. این کمک باید معادل دستمزد ماهانه، شامل حقوق دیگری که کارمند قبل از از کارافتادگی دریافت میکرده است باشد.
مقررات مربوط به صلاحیت کارگر، درصد مستمری بازنشستگی و مزایای ازکارافتادگی قابل شناسایی نبود.
در آوریل ۲۰۲۴، طالبان به تمام ادارات دولتی دستور داد که کسر حق بیمه ماهانه بازنشستگی از حقوق کارگران را متوقف کنند. پرداختها به ۱۵۲٬۰۰۰ کارمند دولت و سرباز بازنشسته از سال ۲۰۲۱ مسدود شده بود؛ اکنون کل سیستم تعطیل شده است.
افغانستان اکنون فاقد برنامهای برای تأمین اجتماعی است که مزایای بازنشستگی بلندمدت را ارائه دهد. (این کشور هرگز برنامه بازنشستگی برای کارگران بخش خصوصی نداشته است.)
منبع:§۱۳۷ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
مقررات مربوط به تأمین اجتماعی
- Afghanistan Labour Code, 2007
