بهداشت و ایمنی
مراقبتهای کارفرما
این قانون سلامت و ایمنی کارگران در محل کار را تامین میکند. کارمندان حق دارند از ایمنی شغلی، آموزش حرفه ای، توسعه مهارتها، ارتقای دانش حرفهای و حق بهره مندی از بیمه تأمین اجتماعی برخوردار شوند.
قانون کارفرما را ملزم به تضمین سلامت و ایمنی کار، اجرای تکنیکهای ایمنی برای جلوگیری از حوادث ناشی از کار و ایجاد شرایط سالم برای پیشگیری از بیماریهای شغلی میکند.
در طراحی ساختمان یا استفاده از تجهیزات، تاسیسات و وسایل صنعتی یا تولیدی، مدیریت باید کلیه استانداردهای فنی و حفاظت از محیط را رعایت کند. علاوه بر این، شرکت باید اتاقها، تأسیسات و مکانهای کاری و تولیدی را برای کار و سکونت کارکنان بسازد و تجهیز کند.
شرکت باید تأسیسات جدیدی که بازسازی یا تجدید بنا شدهاند را از نظر نگهداری فنی و حفاظت از محیط زیست تایید و سپس مجاز اعلام کند.
کارفرمایان مسئولیت روشنی در قبال حفظ سلامت و ایمنی کارگران خود دارند. کارکنان در مشاغل پرتنش یا پرخطر—مانند رانندگان، کارگران مترو و کسانی که در تولید مواد غذایی، مراقبتهای بهداشتی یا خدمات عمومی فعالیت میکنند—باید در آغاز استخدام و سپس در فواصل زمانی منظم، معاینات پزشکی را پشت سر بگذارند. این معاینات به اطمینان از آمادگی کارکنان برای انجام وظایفشان کمک کرده و در پیشگیری از بیماریهای شغلی نقش دارند. رویههای مربوط به این معاینات توسط وزارتخانههای بهداشت عمومی و کار و امور اجتماعی تنظیم میشود.
در صورت وقوع حادثه در محل کار یا بیماری ناگهانی، کارفرما مسئول اقدام فوری است. این شامل ارائه کمکهای اولیه، ترتیب درمان در بیمارستان و اطمینان از اینکه کارمند پس از بهبودی به سلامت به خانه فرستاده میشود، است. اگر درمان پزشکی کافی در داخل افغانستان در دسترس نباشد، کارفرما باید کارمند را به خارج بفرستد و تمام هزینههای مربوطه، از جمله سفر برای کارمند و یک همراه، را پرداخت کند.
منبع: §۱۱، ۱۰۷-۱۰۹ و ۱۱۳ - ۱۱۴ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
حفاظت رایگان
به موجب قانون، در شرایط کاری سخت و زیانآور، به ویژه مکانهایی که دما در آنجا پایین یا بالا است یا خطر آلودگی وجود دارد، کارفرما باید تجهیزات ایمنی را تامین کند. لباس، کفش، ماسک، عینک، دستکش و سایر وسایل حفاظتی مورد نیاز به همراه مواد غذایی پیشگیرانه و دارای خاصیت درمانی باید در اختیار کارکنان قرار گیرد. تجهیزات حفاظت فردی و مواد غذایی دارای خاصیت درمانی باید به صورت رایگان و مطابق با قوانین و استانداردهای تعیین شده ارائه شود. کارفرما مسئول تامین، نگهداری، نطافت، استریل کردن، خشک کردن و تعمیر لباسهای مخصوص کار و وسایل حفاظتی است.
منبع: §۱۱۲ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
آموزش
به موجب قانون، کارفرما مکلف است آموزشهای لازم در رابطه با ایمنی کارمند، بهداشت محیط، اطفاء حریق، ارائه کمکهای اولیه پزشکی و سایر حمایتها را فراهم کند. کارمندان نیز باید از رعایت قوانین و استانداردهای کاری مربوط به حفاظت و ایمنی، قوانین استفاده از تجهیزات، دستورالعملهای حفاظتی و استفاده از وسایل حافظتی فردی در حین کار اطمینان حاصل کنند.
منبع: §۱۱۱ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷
سیستم بازرسی کار
طبق قانون، استانداردها و ضوابط کار باید توسط وزارت کار و امور اجتماعی با همکاری کارفرمایان تهیه و تنظیم شود. مدیریت و نظارت بر رعایت قوانین مرتبط با کار، اقدامات حفاظتی و ایمنی، کارهای سخت و مشاغل زیانآور برای سلامتی، ساعات کار، دستمزد، مزایای کارکنان و شرایط کار توسط اداره مدیریت و نظارت بر کار وزارت کار و امور اجتماعی انجام میشود. مفاد تشکیلات و کارکنان سازمانی و میزان آزادی عمل بازرسی کار پیدا نشد.
سیستم بازرسی کار در افغانستان عمدتاً توسط «مقررات نظارت، بازرسی و راهنمایی در امور کار» که در سال ۲۰۱۸ تصویب شد، اداره میشود. این مقررات در چارچوب قانون کار به منظور تضمین نظارت و راهنمایی مؤثر بر شرایط کار صادر شد و جایگزین مقررات قبلی مربوط به سازماندهی نظارت بر کار گردید. این سیستم از طریق «اداره بازرسی کار»، بخشی در وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین، فعالیت میکند. هدف اصلی آن تنظیم و نظارت بر فعالیتهای بازرسی در تمام انواع نهادها و تضمین رعایت قوانین کار است. این اداره موظف به جمعآوری و تجمیع گزارشهای بازرسی از سطوح مرکزی و ولایتی، انجام بازرسیهای مجدد در صورت لزوم و در موارد جدی شرایط کاری ناامن، حوادث یا خطرات بیماری، پیشنهاد تعلیق موقت یا تعطیلی محلهای کار است.
بازرسان کار، کارکنان حرفهای اداره بازرسی کار هستند که برای نظارت بر محیطهای کار و ارائه راهنمایی جهت اجرای صحیح قوانین کار منصوب میشوند. این افراد توسط وزارتخانه برای تقویت ظرفیت حرفهای خود آموزش دیده و مورد حمایت قرار میگیرند و ملزم به همراه داشتن کارت شناسایی رسمی در حین انجام وظایف خود هستند. بازرسان نباید به محیطهای کاری منصوب شوند که در آن منافع شخصی دارند تا بیطرفی در نقش آنها تضمین شود. آنها مجاز به دسترسی به محیطهای کاری بدون اطلاع قبلی هستند و بازرسیها معمولاً در حضور رئیس مسئول بخش مربوطه یا جانشین تعیینشده در صورت غیبت او انجام میشود.
اختیارات بازرسان کار گسترده است. آنها از بخشهای مختلف کارگاهها بازرسی میکنند، شرایط کاری را ارزیابی میکنند و برای بهبود رعایت حقوق کار، تعهدات و اقدامات حمایت اجتماعی، راهنمایی ارائه میدهند. آنها میتوانند اسناد و توضیحات لازم را از مقامات و کارمندان درخواست کنند و مجاز به تهیه کپیهای تصدیقشده برای ضمیمه کردن به گزارشهای خود هستند. بازرسان نواقص در رویههای کاری را شناسایی میکنند، مهلتهایی برای اصلاح تعیین میکنند و برای جبران این کاستیها راهنمایی ارائه میدهند. در شرایط اضطراری شامل خطرات جدی، شرایط ناایمن یا شیوع بیماریهای خطرناک، آنها ممکن است تخلیه موقت، تعلیق یا تعطیلی محل کار را توصیه کنند. بازرسان همچنین میتوانند پیشنهاد تجدید یا تعویض تجهیزات ناایمن یا منسوخ را بدهند. در عین حال، آنها موظف به رفتار بیطرفانه، حفظ محرمانگی و محافظت از اسرار تجاری، فرآیندهای تولید و هویت مخفی شاکیان هستند. در پایان هر بازرسی، بازرسان یک سند توافقنامه تنظیم میکنند که یافتهها، کاستیها و توصیههای آنها را تشریح میکند و توسط مدیر مسئول مؤسسه و بازرسان امضا میشود. اگر مؤسسه با آن موافق نباشد، میتواند اعتراض کتبی خود را به همراه مدارک پشتیبان به وزارتخانه ارائه دهد.
بازرسیها بر طیف گستردهای از موارد، از جمله حفاظت از حقوق و مزایای کارگران، رعایت تعهدات کارفرمایان و کارکنان، مدیریت صحیح امور شخصی کارگران، تضمین بهداشت و ایمنی شغلی و پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کار، متمرکز است.
منبع: §۸۷ و ۱۴۶ قانون کار افغانستان، ۲۰۰۷؛ مقررهٔ نظارت (تفتیش) و رهنمایی کار (۲۰۱۸) ـ جریدهٔ رسمی شمارهٔ ۱۳۱۲، ۱۴/۰۷/۱۳۹۷
مقررات مربوط به بهداشت و ایمنی
- Afghanistan Labour Code, 2007
