İş Sağlığı ve Güvenliği

Bu sayfa en son şu tarihte güncellendi: 2026-04-13

İşverenin Sorumlukları

İş sağlığı veişyerindeişçileringüvenliğini sağlamakamacıyla, işverengerekli bütünönlemleri almalıdır. İşveren ayrıca aşağıdaki sıralanmış önlemleri almalıdır:

i. İşsağlığı ve güvenliği konusunda önlemlereçalışanlar tarafındanuyulup uyulmadığınıkontrol etmek ve izlemek;

ii.İşyerinde riskdeğerlendirmesi uygulamak veyauygulattırmak;

iii. İşçiyegörevverirken,sağlık ve güvenlikaçısındanişçininkabiliyetini dikkate almak.

Kanuna göre, işyerindesağlık vegüvenlik ile ilgili tedbirlerhiçbirkoşuldaişçilere mali yükiçeremez.

İşverenler, işyeri risklerini önlemek ve yönetmek için iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmakla yükümlüdür. Tehlike düzeylerine ve işgücü büyüklüğüne göre nitelikli işyeri hekimleri ve sağlık personeli atamalıdırlar. Kurum içinde nitelikli personel bulunmuyorsa, hizmetler yetkili birimlere dış kaynak olarak verilebilir. İşverenler gerekli araçları, alanı ve zamanı sağlamalı, hizmet sağlayıcılar arasında koordinasyonu sağlamalı ve yasalara uygun güvenlik önlemlerini uygulamalıdır. Ayrıca, ilgili tarafları sağlık riskleri konusunda bilgilendirmeli, çözülmemiş sorunların yazılı kayıtlarını tutmalı ve ilgili tüm masrafları çalışanlara yansıtmadan karşılamalıdır. Sağlık personeli atamak işverenleri sorumluluktan muaf tutmaz ve belirli durumlarda yasal prosedürler izlenmelidir.

İşverenler, ölçümler, testler ve analizler yoluyla tehlikeleri tespit etmeli ve kontrolleri değerlendirmek, değişikliklere uyum sağlamak veya talepleri karşılamak için tekrar tekrar değerlendirme yapmalıdır. Bu değerlendirmeleri yalnızca sertifikalı laboratuvarlar yapabilir; sertifikasız laboratuvarların sonuçları geçersizdir. İşverenler, nitelikli personel sağlamalı, uygun testlerin yapılmasını sağlamalı, kayıtları en az on yıl süreyle saklamalı ve yasal gerekliliklere uymalıdır.

Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2012; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bazı Kanun Hükmünde Kararnameleri değiştiren 4 Nisan 2015 tarihli 6645 sayılı Kanun; İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimi Hakkında Yönetmeliği Değiştiren Yönetmelik; İş hijyeni ölçümleri, testleri ve analizleri hakkındaki yönetmelikler

Ücretsiz Koruma

İşverenlerin, işyerinde tehlikelerinortaya çıkmasını önlemek içinişçilere, ücretsiz kişisel koruyucu ekipman sağlaması gerekir. İşinniteliği, çalışma koşullarıveya işperformansıgerektirdiğinde, işveren işçilere bu türyardımcı ekipmanveya diğer cihazları temin etmek ve sağlamak zorundadır. Bu tür ekipman işyerinde mevcut risklere uygun olmalıdır. Çalışanların da koruyucu ekipman ve emniyet cihazlarını düzgün kullanması gerekir.(Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, 2004).

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göreişveren,risk değerlendirmesi için işçiler veya işçi temsilcileri ile, koruyucu ekipman ve diğer koruyucuve önleyicitedbirlerinbelirlenmesiüzerine görüşmesigerekir. İşçiler, "makine, cihaz, araç, tehlikeli maddelerin, taşımaekipmanının ve üretim için gerekli diğer araçların doğru kullanımını sağlamak, güvenlik cihazlarını doğru kullanmak ve rastgele monte edilmiş güvenlik cihazlarıdeğiştirmekten veyakaldırmaktankaçınmaları" yükümlülüğü altındadırlar.

(6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Md. 10, 18& 19, 2012).

Eğitim

İşverenlerin,işyerindekitehlikelerverisk faktörleri konusunda gerekli sağlıkvegüvenlik eğitimisağlaması gerekirve transferveyaişdeğişikliğihalindeveekipmanda herhangibir değişiklikdurumunda veya yeni teknoloji tanıtımındaeğitimvermelerigereklidir.Eğitim, yeni veya değiştirilmişrisklergöz önüne alınarakvegerekirseperiyodik olarak tekraredilmelidir. İşçi yapılacak işte karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge sunamadığı durumda, tehlikeliolarak sınıflandırılanişlerdeistihdam edilemez. Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin (45 saat) üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla mesai veya fazla çalışma olarak değerlendirilir.

Küçük, düşük riskli işyerlerindeki çalışanlar için zorunlu İSG eğitimi, Bakanlık ile bir protokol imzalamaları koşuluyla, artık kamu kurumları, meslek kuruluşları veya işçi/işveren sendikaları tarafından verilebilir.

(6331 sayılıİş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Md. 17, 2012)

İş Teftiş Sistemi

İş teftiş sistemi,İş TeftişTüzüğü1979kapsamında sağlanır. Benzer hükümler6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 24, 25, 26 ve 27. maddesinde bulunur. İş teftiş sistemi, İş Kanunu2003 (Md.90-108) çerçevesindedüzenlenmiştir. Bakanlığa bağlı iş müfettişleri, iş sağlığı ve güvenliği kanunlarının izlenmesi ve uygulanmasından sorumludur. Denetimler, 4857 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen prosedürlere göre yapılır. Bu denetimler, gizliliği korumak ve iş akışını en az düzeyde kesintiye uğratmakla yükümlü olan nitelikli personel tarafından yürütülür. İşverenler ve çalışanlar işbirliği yapmak zorundadır. Gerekirse, il yetkililerinden kanun uygulama desteği talep edilebilir.

Bir iş müfettişi ciddi bir iş sağlığı ve güvenliği sorunu tespit ederse, üç müfettişten oluşan bir heyet iki gün içinde soruşturma yapabilir ve faaliyetleri askıya alabilir. acil riskler söz konusu olduğunda, müfettiş heyet karar verene kadar derhal askıya alınmasını emredebilir. Askıya alma kararı bir gün içinde il yetkililerine ve Çalışma ve İşçi Bulma Kurumuna bildirilmeli ve kolluk kuvvetleri bunu 24 saat içinde veya acil durumlarda aynı gün içinde uygulamalıdır.

Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2012, Madde 24-27; İş Kanunu, 2003, Madde 90-108; 7553 sayılı Kanun, 2025, Madde 10; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Koşullarına İlişkin Yönetmelik, Madde 7