Υγεία και ασφάλεια
Υποχρεώσεις του εργοδότη
Οι εργοδότες φέρουν όλες τις ευθύνες όσον αφορά τη διασφάλιση της υγείας, της ασφάλειας και της ευημερίας των εργαζομένων στους χώρους εργασίας. Μετά τη βασική νομοθεσία της ΕΑΥ που χρονολογείται από το 1985 και το 1986, περισσότερες από 150 νομοθετικές αναπαραστάσεις απαιτούν από τους εργοδότες να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και άλλων. Οι εργοδότες υποχρεούνται να: διαχείριστούν την ασφάλειας τακτικά βάση κάποιας "τακτική αξιολόγηση των κινδύνων"; λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για την διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων; παρέχουν κατάρτιση και πληροφόρηση (σε μορφή, τρόπο και γλώσσα που είναι κατανοητή); διαβουλεύονται με τους εργαζόμενους θέματα υγείας και ασφάλειας; καταρτίσουν σχέδια για την εξασφάλιση της ασφάλεια των εργαζομένων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και σοβαρών και επικείμενων κινδύνων; και διατηρούν εταιρικό μητρώο ατυχημάτων στο χώρο εργασίας.
Οι εργοδότες πρέπει να αναφέρουν τα εργατικά ατυχήματα στην Επιθεώρηση Εργασίας και στην e-EFKA εντός 24 ωρών. Τα ατυχήματα που προκαλούν σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο πρέπει επίσης να αναφέρονται αμέσως στην αστυνομία και ο τόπος του ατυχήματος πρέπει να διατηρείται ως έχει μέχρι να ενημερωθούν οι αρχές. Οι εργοδότες πρέπει επίσης να τηρούν τα προβλεπόμενα από το νόμο αρχεία ατυχημάτων.
Οι εργοδότες πρέπει να διασφαλίζουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, να αξιολογούν τους κινδύνους, να προσαρμόζουν την εργασία στους ευάλωτους εργαζομένους, να συμβουλεύονται τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας και να εφαρμόζουν τα μέτρα που καταγράφονται στα σχετικά βιβλία/ηλεκτρονικά αρχεία (π.χ. του συστήματος ΟΠΣ-ΣΕΠΕ). Οι επιχειρήσεις πρέπει να διαθέτουν τεχνικό ασφάλειας. Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους ή με συγκεκριμένες επικίνδυνες εκθέσεις πρέπει επίσης να διαθέτουν ιατρό εργασίας.
Ο νόμος 5239/2025 εισήγαγε επίσης περαιτέρω μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων εκπαίδευσης σε πρώτες βοήθειες και αυστηρότερων απαιτήσεων όσον αφορά την ψηφιακή τεκμηρίωση και την τήρηση αρχείων
Πηγή: Νόμος 1568/1985 και διάφορα Προεδρικά Διατάγματα· ιδίως το ΠΔ 16/1996 (Ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας στην εργασία) και το ΠΔ 17/1996 (σχετικά με μέτρα για τη βελτίωση της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων στην εργασία)· §504, 507, 533, 534, 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (5239/2025), όπως τροποποιήθηκε τελευταία το 2025· §4-6 & 9-16 του Προεδρικού Διατάγματος 48/2024· 28 του Νόμου 3996/2011· §32 του Νόμου 5053/2023
Δωρεάν προστασία
Θα πρέπει να παρέχεται δωρεάν κπροστατευτικά ρούχα, υποδήματα και άλλα μέσα ατομικής προστασίας στους εργαζόμενους κατά των επικίνδυνων και επιβλαβών παραγόντων που λαμβάνουν χώρα στο περιβάλλον εργασίας και να τους ενημερώσει σχετικά με τη χρήση τους. Η πλύση, συντήρηση, επισκευή, αφαίρεση σκόνης και απολύμανση αυτών των πραγμάτων είναι, επίσης, ευθύνη του εργοδότη. Ο εργοδότης δεν πρέπει να επιτρέπει στους εργαζόμενους να εργάζονται χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό ειδικά όταν εργάζονται κάτω από επικίνδυνες συνθήκες εργασίας.Οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι πλήρως καταρτισμένοι και εκπαιδευμένιο για τη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας.
(Προεδρικό Διάταγμα 396/1994 σχετικά με τις απαιτήσεις Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση των εξοπλισμών ατομικής προστασίας κατά την εργασία)
εκπαίδευση
Ο εργοδότης οφείλει να παρέχει εκπαίδευση στο προσωπικό στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας πριν τους επιτραπεί να εργαστούν και να διεξάγει περιοδική κατάρτιση σε αυτόν τον τομέα. Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να εξοικειώσει τους υπαλλήλους με τους κανόνες σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, οι κίνδυνοι για τα μέτρα υγείας και ασφάλειας και να ληφθούν για την πρόληψη των ατυχημάτων και την προστασία των εργαζομένων.
Ο εργοδότης πρέπει να παρέχει στον εργαζόμενο κατάρτιση για την εκτέλεση της συμφωνηθείσας εργασίας. Η κατάρτιση αυτή παρέχεται δωρεάν στον εργαζόμενο, προσμετράται ως χρόνος εργασίας και λαμβάνει χώρα εντός του συμβατικού ωραρίου, εφόσον αυτό είναι δυνατό.
Πηγή: Άρθρο 11 του Π.Δ. 17/1996? Άρθρο 8 του Π.Δ. 16/1996; άρθρο 28 του Ν. 1568/1985
Συστήμα Επιθεώρησης Εργασίας
Το σώμα επιθεώρησης εργασίας ιδρύθηκε το 1999. Σκοπός του είναι να επιβάλει τους νόμους της εργασίας στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Προστατεύει το νομικό δικαίωμα και εξασφαλίζει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία των εργαζομένων στην Ελλάδα. Το σύστημα επιθεώρησης εργασίας αποτελείται από 96 περιφερειακά γραφεία κοινωνικής επιθεώρησης εργασίας και 52 περιφερειακές τεχνικές και ιατρικές υπηρεσίες επιθεώρησης. Η Ελληνική Επιθεώρηση Εργασίας Σώματος (Σ.ΕΠ.Ε) ρυθμίζεται από το Προεδρικό Διάταγμα αριθ. 136/99 σχετικά με τον Οργανωτικό Σχεδιασμό του Σ.ΕΠ.Ε (30/06/1999), νόμος 2639/98 για την Ίδρυση του Σ.ΕΠ.Ε (02/09/1998), ο νόμος αριθ. 2874/00 για την Προώθηση της Απασχόλησης και άλλες διατάξεις και από το νόμο αριθ. 3762/09 σχετικά με την αναδιάρθρωση του Σ.ΕΠ.Ε και άλλους οργανισμούς διακανονισμού σύμφωνα με το ΥΠ . AKP (15/05/2009).
Η επιθεώρηση εργασίας μπορεί να:επιβάλλει πρόστιμο στους παραβάτες (από € 500 έως 50.000), να δίωξει τους εργοδότες για παραβάσεις της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια; να προειδοποιεί τους εργοδότες απαιτώντας τη διακοπή της εργασίας έως έξι ημέρες ή να την τροποποίηση των μέτρων ασφαλείας τους; και ανάκληση των αδειών λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Ένας εργοδότης που αρνείται την πρόσβαση στον εργασιακό χώρο ή παρέχει ανεπαρκή στοιχεία στον επιθεωρητή εργασίας, καλείται να καταβάλλει διοικητικό πρόστιμο που κυμαίνεται από 300 έως 50.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τον Νόμο 4808/2021 η Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) καθορίζεται ως ανεξάρτητη δημόσια αρχή. Έχει επιχειρησιακή, διοικητική και οικονομική ανεξαρτησία. Οι εξουσίες και οι ευθύνες της παραμένουν, όπως ίσχυαν και προηγουμένως. Οι κύριες λειτουργίες της Αρχής είναι να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση με την εργασιακή νομοθεσία, να επιθεωρούν τους εργοδότες σχετικά με την κάλυψη της κοινωνικής ασφάλισης και τη νομιμότητα της σχέσης εργασίας, αλλά και να ρυθμίζουν και να επιλύουν τις διαφορές μεταξύ των εργαζομένων.
Πηγή: Άρθρο 102-125 του Νόμου περί Προστασίας της Εργασίας (Νόμος 4808/2021)
Κανονισμοί για την υγεία και την εργασία
- Υπουργική Απόφαση αριθ. 130621 / Ministerial Decision No 130621
- Νόμος 3064/2002 / Law 3064/2002
- Νόμος 1264/1982 / Law 1264/1982
Υποχρεώσεις του εργοδότη
Οι εργοδότες φέρουν όλες τις ευθύνες όσον αφορά τη διασφάλιση της υγείας, της ασφάλειας και της ευημερίας των εργαζομένων στους χώρους εργασίας. Μετά τη βασική νομοθεσία της ΕΑΥ που χρονολογείται από το 1985 και το 1986, περισσότερες από 150 νομοθετικές αναπαραστάσεις απαιτούν από τους εργοδότες να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και άλλων. Οι εργοδότες υποχρεούνται να: διαχείριστούν την ασφάλειας τακτικά βάση κάποιας "τακτική αξιολόγηση των κινδύνων"; λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για την διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων; παρέχουν κατάρτιση και πληροφόρηση (σε μορφή, τρόπο και γλώσσα που είναι κατανοητή); διαβουλεύονται με τους εργαζόμενους θέματα υγείας και ασφάλειας; καταρτίσουν σχέδια για την εξασφάλιση της ασφάλεια των εργαζομένων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και σοβαρών και επικείμενων κινδύνων; και διατηρούν εταιρικό μητρώο ατυχημάτων στο χώρο εργασίας.
Οι εργοδότες πρέπει να αναφέρουν τα εργατικά ατυχήματα στην Επιθεώρηση Εργασίας και στην e-EFKA εντός 24 ωρών. Τα ατυχήματα που προκαλούν σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο πρέπει επίσης να αναφέρονται αμέσως στην αστυνομία και ο τόπος του ατυχήματος πρέπει να διατηρείται ως έχει μέχρι να ενημερωθούν οι αρχές. Οι εργοδότες πρέπει επίσης να τηρούν τα προβλεπόμενα από το νόμο αρχεία ατυχημάτων.
Οι εργοδότες πρέπει να διασφαλίζουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, να αξιολογούν τους κινδύνους, να προσαρμόζουν την εργασία στους ευάλωτους εργαζομένους, να συμβουλεύονται τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας και να εφαρμόζουν τα μέτρα που καταγράφονται στα σχετικά βιβλία/ηλεκτρονικά αρχεία (π.χ. του συστήματος ΟΠΣ-ΣΕΠΕ). Οι επιχειρήσεις πρέπει να διαθέτουν τεχνικό ασφάλειας. Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους ή με συγκεκριμένες επικίνδυνες εκθέσεις πρέπει επίσης να διαθέτουν ιατρό εργασίας.
Ο νόμος 5239/2025 εισήγαγε επίσης περαιτέρω μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων εκπαίδευσης σε πρώτες βοήθειες και αυστηρότερων απαιτήσεων όσον αφορά την ψηφιακή τεκμηρίωση και την τήρηση αρχείων
Πηγή: Νόμος 1568/1985 και διάφορα Προεδρικά Διατάγματα· ιδίως το ΠΔ 16/1996 (Ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας στην εργασία) και το ΠΔ 17/1996 (σχετικά με μέτρα για τη βελτίωση της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων στην εργασία)· §504, 507, 533, 534, 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (5239/2025), όπως τροποποιήθηκε τελευταία το 2025· §4-6 & 9-16 του Προεδρικού Διατάγματος 48/2024· 28 του Νόμου 3996/2011· §32 του Νόμου 5053/2023
Δωρεάν προστασία
Θα πρέπει να παρέχεται δωρεάν κπροστατευτικά ρούχα, υποδήματα και άλλα μέσα ατομικής προστασίας στους εργαζόμενους κατά των επικίνδυνων και επιβλαβών παραγόντων που λαμβάνουν χώρα στο περιβάλλον εργασίας και να τους ενημερώσει σχετικά με τη χρήση τους. Η πλύση, συντήρηση, επισκευή, αφαίρεση σκόνης και απολύμανση αυτών των πραγμάτων είναι, επίσης, ευθύνη του εργοδότη. Ο εργοδότης δεν πρέπει να επιτρέπει στους εργαζόμενους να εργάζονται χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό ειδικά όταν εργάζονται κάτω από επικίνδυνες συνθήκες εργασίας.Οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι πλήρως καταρτισμένοι και εκπαιδευμένιο για τη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας.
(Προεδρικό Διάταγμα 396/1994 σχετικά με τις απαιτήσεις Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση των εξοπλισμών ατομικής προστασίας κατά την εργασία)
εκπαίδευση
Ο εργοδότης οφείλει να παρέχει εκπαίδευση στο προσωπικό στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας πριν τους επιτραπεί να εργαστούν και να διεξάγει περιοδική κατάρτιση σε αυτόν τον τομέα. Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να εξοικειώσει τους υπαλλήλους με τους κανόνες σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, οι κίνδυνοι για τα μέτρα υγείας και ασφάλειας και να ληφθούν για την πρόληψη των ατυχημάτων και την προστασία των εργαζομένων.
Ο εργοδότης πρέπει να παρέχει στον εργαζόμενο κατάρτιση για την εκτέλεση της συμφωνηθείσας εργασίας. Η κατάρτιση αυτή παρέχεται δωρεάν στον εργαζόμενο, προσμετράται ως χρόνος εργασίας και λαμβάνει χώρα εντός του συμβατικού ωραρίου, εφόσον αυτό είναι δυνατό.
Πηγή: Άρθρο 11 του Π.Δ. 17/1996? Άρθρο 8 του Π.Δ. 16/1996; άρθρο 28 του Ν. 1568/1985
Συστήμα Επιθεώρησης Εργασίας
Το σώμα επιθεώρησης εργασίας ιδρύθηκε το 1999. Σκοπός του είναι να επιβάλει τους νόμους της εργασίας στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Προστατεύει το νομικό δικαίωμα και εξασφαλίζει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία των εργαζομένων στην Ελλάδα. Το σύστημα επιθεώρησης εργασίας αποτελείται από 96 περιφερειακά γραφεία κοινωνικής επιθεώρησης εργασίας και 52 περιφερειακές τεχνικές και ιατρικές υπηρεσίες επιθεώρησης. Η Ελληνική Επιθεώρηση Εργασίας Σώματος (Σ.ΕΠ.Ε) ρυθμίζεται από το Προεδρικό Διάταγμα αριθ. 136/99 σχετικά με τον Οργανωτικό Σχεδιασμό του Σ.ΕΠ.Ε (30/06/1999), νόμος 2639/98 για την Ίδρυση του Σ.ΕΠ.Ε (02/09/1998), ο νόμος αριθ. 2874/00 για την Προώθηση της Απασχόλησης και άλλες διατάξεις και από το νόμο αριθ. 3762/09 σχετικά με την αναδιάρθρωση του Σ.ΕΠ.Ε και άλλους οργανισμούς διακανονισμού σύμφωνα με το ΥΠ . AKP (15/05/2009).
Η επιθεώρηση εργασίας μπορεί να:επιβάλλει πρόστιμο στους παραβάτες (από € 500 έως 50.000), να δίωξει τους εργοδότες για παραβάσεις της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια; να προειδοποιεί τους εργοδότες απαιτώντας τη διακοπή της εργασίας έως έξι ημέρες ή να την τροποποίηση των μέτρων ασφαλείας τους; και ανάκληση των αδειών λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Ένας εργοδότης που αρνείται την πρόσβαση στον εργασιακό χώρο ή παρέχει ανεπαρκή στοιχεία στον επιθεωρητή εργασίας, καλείται να καταβάλλει διοικητικό πρόστιμο που κυμαίνεται από 300 έως 50.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τον Νόμο 4808/2021 η Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) καθορίζεται ως ανεξάρτητη δημόσια αρχή. Έχει επιχειρησιακή, διοικητική και οικονομική ανεξαρτησία. Οι εξουσίες και οι ευθύνες της παραμένουν, όπως ίσχυαν και προηγουμένως. Οι κύριες λειτουργίες της Αρχής είναι να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση με την εργασιακή νομοθεσία, να επιθεωρούν τους εργοδότες σχετικά με την κάλυψη της κοινωνικής ασφάλισης και τη νομιμότητα της σχέσης εργασίας, αλλά και να ρυθμίζουν και να επιλύουν τις διαφορές μεταξύ των εργαζομένων.
Πηγή: Άρθρο 102-125 του Νόμου περί Προστασίας της Εργασίας (Νόμος 4808/2021)
Κανονισμοί για την υγεία και την εργασία
- Υπουργική Απόφαση αριθ. 130621 / Ministerial Decision No 130621
- Νόμος 3064/2002 / Law 3064/2002
- Νόμος 1264/1982 / Law 1264/1982
