Συντεχνίες
Ελευθερία συμμετοχής σε συνδικάτο
Σύμφωνα με το άρθρο 21 του Συντάγματος, κάθε άτομο έχει το δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης.
Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι με άλλους, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να σχηματίσει και να ενταχθεί σε συνδικάτα για την προάσπιση των συμφερόντων του. Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε συνδικαλιστική οργάνωση ή να συνεχίσει να είναι μέλος αυτής. Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι αποδίδεται υπό ορισμένους περιορισμούς προς το συμφέρον της ασφάλειας της Δημοκρατίας ή της συνταγματικής τάξης ή της δημόσιας ασφάλειας ή της δημόσιας τάξης ή της δημόσιας υγείας ή των δημοσίων ηθών ή για την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών που διασφαλίζονται από αυτό το Σύνταγμα.
Ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων, χορηγεί τις δύο πλευρές (εργοδότες και εργαζόμενους) το δικαίωμα να οργανώνονται ελεύθερα και να συμμετάσχουν σε οργανώσεις της επιλογής τους, χωρίς οποιαδήποτε παρέμβαση ή θυματοποίηση από οποιαδήποτε πλευρά. Ο Νόμος περί Συνδικαλιστικών Οργανώσεων του 1965 παρέχει εκτεταμένη προστασία και ελευθερία για την καταχώριση των συνδικαλιστικών οργανώσεων βάσει των συνταγματικών διατάξεων. Ο Νόμος για την Αναγνώριση των Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (2012) δίνει στα συνδικάτα το δικαίωμα να αιτηθούν αναγνώρισης στον Έφορο, ώστε να αρχίσουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με τον εργοδότη, εάν ο εργοδότης αρνείται να αναγνωρίσει την Συνδικαλιστική Οργάνωση για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η αίτηση στον Έφορο για το σκοπό της αναγνώρισης γίνεται δεκτή μόνο αν, μεταξύ άλλων, τουλάχιστον το 25% των εργαζομένων που απασχολούνται στη μονάδα διαπραγμάτευσης είναι μέλη του αιτούντος συνδικαλιστικού φορέα (η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται για τους εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον 30 εργαζομένους). Η αναγνώριση αποδίδεται σε μια συνδικαλιστική οργάνωση μετά τη διεξαγωγή μυστικής ψηφοφορίας. Αν η ψηφοφορία δείξει ότι περισσότερο από το 50% των ατόμων που έλαβαν μέρος στην ψηφοφορία (και αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 40% του συνόλου των εργαζομένων με δικαίωμα ψήφου) ψήφισαν υπέρ της αναγνώρισης, τότε ο Έφορος εκδίδει την Εντολή Αναγνώρισης. Μια τέτοια Εντολή μπορεί να εκδοθεί χωρίς ψηφοφορία σε περίπτωση που περισσότερο από το 50% των εργαζομένων είναι ήδη μέλη της συνδικαλιστικής οργάνωσης που κάνει την αίτηση.
πηγή: §21 του Συντάγματος της Κύπρου, 1960 (όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά το 2013), Νόμος για την Αναγνώριση της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης και του Δικαιώματος Παροχής Εγκαταστάσεων σε Αναγνώριση Αυτών (55(Ι)/2012), Νόμος περί Συνδικαλισμού του 1965 (71/1965)
Ελευθερία συλλογικών διαπραγματεύσεων
Σύμφωνα με το άρθρο 26 του Συντάγματος, ένας νόμος μπορεί να προβλέπει συλλογικές συμβάσεις εργασίας που εφαρμόζονται υποχρεωτικά από τους εργοδότες και τους εργαζόμενους, με επαρκή προστασία των δικαιωμάτων οποιουδήποτε προσώπου, είτε αυτό αντιπροσωπεύεται ή όχι κατά τη σύναψη της εν λόγω σύμβασης. Ωστόσο, κανένας νόμος δεν έχει θεσπιστεί για το σκοπό αυτό. Ο Νόμος Αναγνώρισης Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (2012) επιτρέπει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις να αναγνωρίζονται με σκοπό τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με μυστική ψηφοφορία, ωστόσο αυτό επίσης δεν προβλέπει ρυθμίσεις για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων του 1977 ρυθμίζει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στην Κύπρο. Ο Κώδικας, αν και δεν είναι νομικά εκτελεστέος, είναι απολύτως σεβαστός από όλες τις πλευρές. Καθορίζει επίσης τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται για την επίλυση των εργασιακών διαφορών, διαιτησία, η διαμεσολάβηση, και τη δημόσια έρευνα σε διαφωνίες σχετικά με τα συμφέροντα και τα δικαιώματα.
Οι συλλογικές συμβάσεις, που συνάπτονται σε τομεακό και επιχειρησιακό επίπεδο, καθορίζουν τους όρους και τις προϋποθέσεις της απασχόλησης καθώς και διαδικαστικά θέματα όπως τις ρυθμίσεις σχετικά με τη σύσταση συντεχνιών και τις διαδικασίες απόλυσης. Πολλές συλλογικές συμβάσεις περιλαμβάνουν επίσης ένα επίδομα κόστους διαβίωσης, το οποίο προσαρμόζεται με βάση τον πληθωρισμό. Γενικά, προβλέπουν ευνοϊκότερους όρους από αυτούς που προβλέπονται από την εργατική νομοθεσία.
Οι συμβάσεις συνήθως έχουν διάρκεια δύο χρόνων, μερικές φορές παρατείνονται στα τρία χρόνια, τόσο σε επίπεδο κλάδου όσο και σε επίπεδο εταιρείας.
Από το 1948, η Κύπρος έχει δημιουργήσει το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Εργασίας το οποίο είναι ένα τριμερές σώμα κοινωνικού διαλόγου. Το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Εργασίας παίζει σημαντικό ρόλο στον χώρο των εργασιακών σχέσεων, ενώ ταυτόχρονα ο ρόλος του επεκτείνεται και στον γενικότερο χώρο της διαμόρφωσης πολιτικών απασχόλησης. Στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι συζητούν με το Υπουργείο Εργασίας σε έναν δομημένο διάλογο σχετικά με θέματα πολιτικής, νομοθεσίας, συλλογικών συμβάσεων, εργασιακών σχέσεων και άλλα.
πηγή: §26 του Συντάγματος της Κύπρου, 1960 (όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά το 2013), Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων 1977
Δικαίωμα στην απεργία
Σύμφωνα με το άρθρο 27 του Συντάγματος, το δικαίωμα της απεργίας είναι εγγυημένο και η άσκηση αυτού δύναται να ρυθμίζεται από το νόμο μόνο για σκοπούς διαφύλαξης της ασφάλειας της Δημοκρατίας ή της συνταγματικής τάξης ή της δημόσιας τάξης ή της δημόσιας ασφάλειας ή τη διατήρηση της προμηθειών και υπηρεσιών που είναι απαραίτητες για τη ζωή των κατοίκων ή την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που το παρόν Σύνταγμα εγγυάται σε οποιοδήποτε πρόσωπο. Τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων, της αστυνομίας και της χωροφυλακής δεν έχουν το δικαίωμα στην απεργία. Με νόμο μπορεί να επεκταθεί η απαγόρευση στους δημόσιους υπαλλήλους.
Σύμφωνα με τον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων, και οι δυο πλευρές συμφωνούν να μην καταφύγουν σε απεργία ή ανταπεργία για διαφορά δικαιωμάτων (που προκύπτουν από μια ισχύουσα συλλογική σύμβαση). Το IRC καταδικάζει επίσης ανεπίσημες απεργίες κατά τη διάρκεια υφιστάμενης συλλογικής σύμβασης και απαιτεί από την ένωση/σωματείο να λάβει όλα τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία για τον τερματισμό της απεργίας. Εάν ένας εργοδότης ή εργαζόμενος, αντίθετα με τη σύσταση του Υπουργείου Εργασίας, παραβιάζει κατάφωρα τις διατάξεις της υφιστάμενης συλλογικής σύμβασης, το θιγόμενο μέρος μπορεί να προσφύγει σε οποιαδήποτε νόμιμη ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της απεργίας ή ανταπεργίας, για την υπεράσπιση των συμφερόντων του.
πηγή: §27 του Συντάγματος της Κύπρου, 1960 (τελευταία τροποποίηση το 2013), Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων 1977; §64 & 65 του Κυπριακού Ποινικού Κώδικα (ΚΠΚ 154), όπως τροποποιήθηκε
Οι κανονισμοί για τα εργατικά συνδικάτα
- Συντάγματος της Κύπρου, 1960 (όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά το 2013) / Constitution of Cyprus, 1960 (last amended in 2013)
- Κυπριακού Ποινικού Κώδικα (ΚΠΚ 154), όπως τροποποιήθηκε / Cypriot Criminal Code (CAP 154), as amended
- Νόμος για την Αναγνώριση της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης και του Δικαιώματος Παροχής Εγκαταστάσεων σε Αναγνώριση Αυτών (55(Ι)/2012) / Law on Recognition of Trade Union Organization and the Right to Provide Trade Union Facilities in Recognition Thereof (55(I)/2012)
- Νόμος περί Συνδικαλισμού του 1965 (71/1965) / The Trade Union Act of 1965 (71/1965)
- Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων 1977 / Industrial Relations Code 1977
