Thuiswerken

Tijdens de coronacrisis werkten veel mensen vrijwillig of verplicht thuis. Dat betekent echter niet dat thuiswerken voor iedereen even geschikt is. In sommige beroepen is het gewoonweg niet mogelijk: denk aan supermarktpersoneel of schilders. Maar het kan ook zijn dat je te krap woont, het internet niet goed genoeg is of de thuissituatie het niet toelaat.

Door de coronacrisis is thuiswerken nog gewoner geworden dan daarvoor, terwijl Nederland al koploper was! In toenemende mate komen er afspraken in de cao of individueel over hybride werken: deels thuis (of vanaf een andere werkplek) en deels op de gewone werkplek. Er is voor bepaalde groepen werknemers ook een geclausuleerd wettelijk recht op thuiswerk. Dat betekent dat je eenmaal per jaar schriftelijk een verzoek mag doen om geheel of gedeeltelijk thuis of vanuit een andere plek te werken. De werkgever mag dit verzoek weigeren, maar moet daarover eerst met jou in overleg. Je werkgever moet wel goed motiveren waarom hij je verzoek weigert. Dit wettelijk recht geldt alleen als je werkt in een bedrijf met tien werknemers of meer. Zie voor meer informatie de website van de Rijksoverheid.

Normaliter werkt in Nederland ongeveer 20% van de beroepsbevolking regelmatig thuis. Daarmee is Nederland internationaal koploper. Tijdens de coronacrisis is dit flink toegenomen. Uit ons eigen corona-onderzoek blijkt dat op het hoogtepunt 43% zo veel mogelijk thuiswerkte. Dat was meer dan in onze buurlanden: in Duitsland werkte 28% vanuit huis, in België was dat 26%. De verwachting van veel werkgevers is dat thuiswerken ook na de pandemie een grote rol blijft spelen. Werkgeversorganisatie AWVN stelde op basis van een ledenenquête dat de meeste (grote) werkgevers denken dat de thuiswerknorm zo’n twee dagen per week zal worden. Uiteraard geldt dit niet voor productie- en contactberoepen.

Welke verplichtingen heeft de werkgever als ik thuiswerk?

Als je thuiswerkt, moet je werkgever moet ervoor zorgen dat jij je werk kunt doen op de manier waarop je dat gewend bent. Zo mag die er niet zomaar van uitgaan dat je je eigen computer kunt gebruiken voor je werk. Je eigen laptop of desktop thuis is namelijk privébezit, en daar heeft je werkgever niets over te zeggen. Ook kan het gebruik van een werklaptop gewenst zijn. Dat kan zijn omdat er met persoonlijke gegevens gewerkt wordt of omdat bepaalde programma's gebruikt worden die enkel daarop beschikbaar zijn.

Hoe werkt de thuiswerkvergoeding?

Je werkgever mag jou als werknemer een vergoeding geven voor de voorzieningen die je nodig hebt om thuis te werken. Sinds 2022 mag een vaste onbelaste vergoeding van € 2 per thuiswerkdag gegeven worden. Dat is in 2023 € 2,15. Daarnaast heeft je werkgever nog wat speelruimte voor extra vergoedingen: de zogenaamde vrije ruimte van 1,7%. Dit betekent dat je geen belasting hierover hoeft te betalen. Dit geldt tot een fiscale loonsom van € 400.000; daarboven gaat het om ruim 1% .

Een vaste vergoeding voor algemene kosten (zoals gas, water, elektriciteit e.d.), zoals bijvoorbeeld in de cao Rijk was afgesproken à € 2 per dag, is dus vrijgesteld van belastingen. Van de fiscus mag dit in 2023 zelfs € 2,15 zijn voor elke dag dat je thuiswerkt, het hele jaar door. In de winter kom je daarmee niet uit door de energiekosten. Maar over het hele jaar bezien ligt het meer in verhouding, ook al omdat je reiskosten en reistijd uitspaart.

• Vergoedingen voor internet, telefoon en andere communicatiemiddelen zijn onbelast als deze middelen noodzakelijk zijn voor het te verrichten werk. Het privévoordeel dat deze middelen opleveren, hoeft niet nog extra te worden verrekend.
• Hetzelfde geldt tegenwoordig voor computers. Dit komt door de werkkostenregeling die in 2015 is ingevoerd. Hierdoor hoef je niet meer te bewijzen dat je zo'n computer hoofdzakelijk zakelijk gebruikt, maar kan deze onbelast worden verstrekt.

Kabinet-Rutte IV heeft in zijn regeerakkoord opgenomen te willen overleggen met sociale partners en overheden over het verder stimuleren van thuiswerken.

Meer informatie vind je bij de Belastingdienst.

Kan ik als uitzendkracht een thuiswerkvergoeding krijgen?

Het belastingvrij verstrekken van thuiswerkvergoedingen aan uitzendkrachten is toegestaan. Een thuiswerkvergoeding valt echter niet onder de vaste arbeidsvoorwaarden, die gelijk moeten zijn voor werknemers en uitzendkrachten die werken in dezelfde organisatie. Daardoor kan het voorkomen dat je als uitzendkracht geen thuiswerkvergoeding krijgt, terwijl je collega's in vaste dienst die wel krijgen.

Hoe werk ik veilig en gezond vanuit huis?

Werken vanuit huis kan erg belastend zijn, merkt een enquêtedeelnemer: "Mijn mentale en fysieke gezondheid worden flink beïnvloed doordat ik meer tijd voor een scherm doorbreng. Het leidt tot vermoeidheid, hoofdpijn en slaaptekort." Dat is natuurlijk niet hoe een werknemer na een werkdag eraan toe moet zijn.

Wettelijk is geregeld dat je je werk op een verantwoorde en veilige manier moet kunnen doen. Dat staat in de Arbowet. Thuiswerken moet bijvoorbeeld niet plotseling leiden tot RSI-klachten. Als je geen goede bureaustoel of geen goed toetsenbord thuis hebt, moet je werkgever die ter beschikking stellen. Soms gaat dat om details. Zo mogen bijvoorbeeld je beeldscherm en je toetsenbord niet aan elkaar vast zitten, zodat je een goede zithouding met voldoende afstand van het scherm kunt hebben. Ook moet door de werkgever nagedacht worden over hoe bijvoorbeeld werkstress geminimaliseerd kan worden.

• Het Arboportaal van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zet de meest gestelde vragen over thuiswerken en de Arbowet op een rij;
• De FNV heeft een brochure gemaakt over veilig en gezond thuiswerken.

Hoe werk ik efficiënt vanuit huis?

"Het lijkt wel alsof er nog meer te werken valt", aldus een ondervraagde werknemer. "Ik heb de hele dag videoconferenties en vergaderingen, maar ze lijken een stuk minder doelmatig dan voorheen." Werken vanuit huis kan behoorlijk zwaar zijn, vooral als je organisatie niet daarop is ingericht of moeite heeft zich aan te passen.

Werken vanuit huis kan ook lastig zijn als je bijvoorbeeld kleine kinderen thuis hebt. Dit kan werken op je vaste tijden lastig of zelfs onmogelijk maken. Ook kan het vervelend zijn als bij je werk geheimhouding komt kijken en je je werkruimte moet delen met huisgenoten.

In al deze gevallen is het verstandig om te overleggen met je werkgever, want vaak zal het aanpassen van je werksituatie om maatwerk gaan. Denk bijvoorbeeld aan het werken op andere uren dan gebruikelijk, het opzoeken van externe locaties zoals (individuele ruimtes in) bibliotheken en natuurlijk het gebruik van digitale hulpmiddelen, zoals Zoom, Microsoft Teams, Skype en andere moderne communicatiemiddelen. Vergeet hierbij niet de extra hulpmiddelen die de werkgever ter beschikking moet stellen, zoals een goede koptelefoon.

Waarom zou ik wel of niet thuiswerken?

De meeste Nederlanders die de onze corona-enquête hebben ingevuld en een reactie hebben achtergelaten, zijn niet erg positief over het thuiswerken. Zo wordt er geklaagd over extra werkdruk, vergaderingen die minder efficiënt zijn en het ongemak dat komt kijken bij lange dagen voor een scherm zitten.

Niet iedereen is echter negatief. Zo biedt het bijvoorbeeld kansen voor werknemers met een beperking, die vaak afhankelijk zijn van (technische) hulpmiddelen. Zo antwoordde een enquête-deelnemer: "Ik kan nu meer meedoen met de maatschappij, omdat ik door ziekte al grotendeels aan huis was gebonden. Doordat mijn werk eindelijk meer is ingesteld op immobiliteit, bijvoorbeeld in de ICT en andere systemen, kan ik meer betekenen in mijn werk."

Andere reden om (deels) thuis te werken zijn:

• minder reistijd;
• de spits vermijden;
• minder afleiding;
• efficiëntere dagindeling;
• combineren van werk en privé (bijvoorbeeld de zorg voor kinderen).