በናዝሬት ልብስ ስፌት አክስዮን ማህበር

እና

በናዝሬት ልብስ ስፌት ሠራተኛ

ማህበር መካከል

ለአምስተኛ ጊዜ የተደረገ ሕብረት ስምምነት

አንቀጽ 1 /አንድ/

1. የስምምነት ዓላማ

1. ድርጅቱና ሰራተኛ ማህበሩ በተቻላቸው መጠን የድርጅቱ ውጤት አምሮና ዳብሮ የታለመውን ግብ እንዲመታ ከተቻለ ግቡን እንዲያልፍ በቅን ልቦና እየተወያዩ ይሰራሉ፡፡ 
2. የዲሲፕሊን ቅሬታ አቀራረብ ስነ ስርዓትን የሚመለከቱ መመሪዎችን በማውጣት ድርጅቱና ማህበሩ ተግባራዊ ያደርጋሉ፡፡ 
3. ድርጅቱና ሰራተኛ ማህበሩ የሰራተኛው ደህንነትና የስራውም ውጤት ደንብ ተጠብቆ ሰራተኛው መብትና ግዴታውን አውቆ የዕለት ተግባራን እንዲያከናውንና መብቱንም እንዲጠይቅ ይጥራሉ፡፡ 
4. በድርጅቱና በሰራተኛ ማህበሩ መካከል አስፈላጊ የሆነ መግባባትና መረዳዳት እንዲኖር ለማድረግ ጥረት ያደርጋሉ፡፡ 
5. የሰራተኛው የኑሮ ሁኔታ በሚሻሻልበትና ድርጅቱ ምርታማና ትርፋማ የሚሆንበት መንገድ ሁለቱም ወገኖች በጋራ ይሰራሉ፡፡ 
6. ከመንግስት የሚሰጡ ተለዋጭ ህጋዊ መመሪያዎችን በስራ ላይ ያውላሉ፡፡ 
7. የሚቋቋመው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በድርጅቱና በሠራተኛው ማህበሩ መካከል በተፈጠረው ቅሬታ የሚያስማማ ኮሚቴ ነው፡፡ አጀንዳዎች ከአሉ በወር አንድ ግዜ ለሁለት ሰዓት ስብሰባ ያደርጋል፡፡ ሠራተኛው ቅሬታ ለማህበሩ ሲያቀርብ ማህበሩ በሕጉ መሠረት ከማኔጅመንቱ ጋር መፍትሄ ይሰጣል፡፡ 
8. የኮሚቴው ብዛት ከድርጅቱ ሁለት ከሠራተኛ ሁለት ይሆንና በተጨማሪም ሁለት ወገኖች የመረጡት አንድ ገለልተኛ ሰው በኮሚቴው ይካተታል፡፡ 

አንቀጽ 2 /ሁለት/

2. ትርጓሜ 

በዚህ ስምምነት አላማ ከዚህ ቀጥሎ የተመለከቱትን ቃላት እንደሚከተለው ትርጉም ተሰጥቷቸዋል፡፡  

1. ድርጅቱ /ፋብሪካው/ ሲባል የናዝሬት ልብስ ሰፌት አክስዬን ማህበር ማለት ነው፡፡ 
2. ማህበር /ሰራተኛ ማህበር/ ሲባል የናዝሬት ልብስ ስፌት አክስዬን ማህበር /የድርጅቱ/ መሰረታዊ ሰራተኛ ማህበር ማለት ነው፡፡
3. ሰራተኛ ማለት በአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ አዋጅ 377/96 አንቀጽ 4 በተመለከተው መሰረት ካሰሪው ጋር በቅጥር ላይ የተመሰረተ የስራ ግንኙነት ያለው ግለሰብ ማለት ነው፡፡ 
4. ሁለቱም ወገኖች ሲባል ድርጅቱና ማህበሩ ማለት ነው፡፡ 
5. የስራ መሪ ማለት በአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 3/2/ሐ የሚሰጠውን ትርጉም የያዘ ነው፡፡ 
6. የስራ ልብስ ማለት የተመደበበትን ስራ ላይ በሚሰራበት ጊዜ የሚሰጠው የስራ ልብስና የአደጋ መከላከያ ሲሆን ለጤናና ለደህንነት የሚሰጠው ማለት ነው፡፡ 
7. ደመወዝ ማለት በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 53 መሰረት ተራ ቁጥር 1 መሰረት ያለውን ትርጉም ያካትታል፡፡ 
8. የህዝብ በዓላት ማለት በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 73 መሰረት አግባብ ባለው ህግ መሰረት የሚከበሩና ወደፊት እንዲከበሩ የሚወሰኑ ደመወዝ የሚከፈልበት ቀን ማለት ነው፡፡ 
9. ውሎ አበል ማለት አንድ ሰራተኛ ከተመደበበት የስራ ቦታ ለስራ ታዞ ሲሄድ የሚደረግ ክፍያ ማለት ነው፡፡ /ከአዳማ ከተማ ውጭ/
10. አዋጅ ማለት የአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ ቁጥር 377/96 ማለት ነው፡፡ 
11. የመንግስት መመሪያ እና ደንብ ማለት መንግስት ወይም በመንግስት አዋጅ የተቋቋመ የበላይ አካል የሚያወጣው መመሪያ /ደንብ/ ማለት ነው፡፡ 

አንቀጽ 3 /ሶስት/

3. የሰራተኛ ማህበር ስለማሳወቅ

1. በዚህ የህብረት ስምምነት ውስጥ ሰራተኛ ማህበሩን የሚመለከቱ የሥራ ሁኔታዎች ወይም ከድርጅቱ ጋር የህብረት ድርድር ለማድረግ ሰራተኛን በማንኛውም ጊዜና ቦታ መወከል የሚችል የሰራተኛ ማህበር ብቻ መሆኑን ድርጅቱ ያውቃል፡፡ 

አንቀጽ 4 /አራት/

4. የሰራተኛ ግዴታ 

1. የመንግስት ህጎች ደንቦች አዋጆችና እንዲሁም ድርጅቱ ይህንን መሠረት በማድረግ የሚያወጣቸውን ፖሊሲዎችና መመሪያዎች በዚህ ህብረት ስምምነት ውስጥ የተመለከቱትን ሁሉ አክብሮ መገኘት አለበት፡፡ 
2. የሰራተኞች አዋጅ ድንጋጌዎን የዚህ ህብረት ስምምነት፣ በስራ ደንብና ህግ የሚተላለፍ መመሪያዎችንና ትዕዛዞችን ያከብራል፡፡ 
3. ለሰራተኛ በተሰጠው የስራ መደብና መመሪያ መሰረት ስራውን ይሰራል የድርጅቱን የስራ ሰዓትም ማክበር ግዴታ አለበት፡፡ 
4. በተመሳሳይ የሥራ መደብ ሰራተኛው ሲመደብ የድርጅቱን የስራ ትዕዛዝ የማክበር ግዴታ አለበት፡፡ 
5. ፍቃድ ለመጠየቅ በሚያስችል ከቁጥጥር ውጭ በሆነ ምክንያት ካልሆነ በስተቀር ሰራተኛው ሳያስፈቅድ ከስራው አይቀርም፣ ሆኖም ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ከቀረ ግን ከቀረበት ጊዜ በ5 ቀናት ውስጥ በቂ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ 
6. ማንኛውም ለስራ የሚገለገልባቸው የድርጅቱን የስራ መሳሪያዎች በአግባቡ መያዝና መንከባከብ ግዴታ አለበት፡፡ 
7. አደጋ አስከታይ ሁኔታዎች ከሚፈጥሩ ነገሮች ራሱንና የስራ ጓዶቹን እንዲቆጠቡ ማድረግ አለበት፡፡ ለአደጋ አሳሳቢ የሆኑትን ወዲያውኑ ለሚመለከተው ክፍል የማመልከት ግዴታ አለበት፡፡ 
8. በመጠጥ ወይም አእምሮን በሚያደነዝዙ ሌሎች ነገሮች ተመርዞ በስራ ላይ መገኘት የለበትም፡፡ 
ማንኛውም የድርጅቱ ሰራተኛ የተሰጠውን የስራ ልብስ እና ሌሎች ለሙያ ደህንነት የሚሰጡ ቁሳቁሶን በስራ ላይ ለብሶ መገኘትና በጥንቃቄ መያዝ አለበት፡፡ 
9. ማንኛውም የድርጅቱ ንብረት፣ ሰነድ ለሁለተኛ ሰው አሳልፎ አለመስጠት ወይም ለግል ጥቅሙ አለማዋል ወይም ከጥቅም ውጪ እንዲሆኑ አለማድረግ፡፡ 
10. ማንኛውም ሰራተኛ ስራውን በሚያከናውንበት ጊዜ ሁሉ ሆነ ብሎ ወይም በቸልተኝነት የድርጅቱን ጥቅም የሚቀንሱ ስራዎችን መስራት የለበትም፡፡ በተጨማሪም የመሳሪያውን ብልሽት ወዲያው ለቅርብ አለቃው ማሳወቅ አለበት፡፡ 
11. ለራሱና ለድርጅቱ እንዲሁም ለስራ ጓዶቹ ጥሩ ሰላም በሚያስገኝ መንገድ/ መጥፎ ሽታ ከሚያስከትሉና ሁከትን ከሚያመጡ ነገሮች/ ሁልጊዜ ራሱን መምራትና መጠበቅ አለበት፡፡ 
12. በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 158፣ 159 እና 160 ውጪ ስራ ማቆም አይፈቀድም፡፡ 
13. ማንኛውም የድርጅቱ ሰራተኛ ወደ ስራ ሲገባም ሆነ ከስራ ሲወጣ ለመፈተሽ ግዴታው መሆኑን አውቆ መፈተሽ አለበት፡፡ 
14. እያንዳንዱ ሰራተኛ የቅርብ አለቃው ሳያስፈቅድ የስራ ቦታውን ለቆ መሄድ የለበትም፡፡ 
15. ማንኛውም ሰራተኛ የመስራት የሥራ የሥራ ኃይሉን አይቀንስም፡፡ 
16. ድርጅቱ ሠራተኛውን ማሠልጠን ሲፈልግ ደረጃውን ጠብቆ የመሰልጠን ግዴታ አለበት፡፡ 

1. ስልጠናውን በተመለከተ ድርጅቱና ሰልጣኙ በሚገቡት ውል መሰረት ይሆናል፡፡ 

18. ማንኛውም ሠራተኛ ባልተስተካከለ መሣሪያ ሰርቶ ምርት /ሥራ/ ቢያበላሽ ለደረሰው ብልሽት ተጠያቂ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 5 /አምስት/

5. የድርጅቱ ወይም የአሰሪው ግዴታ

1. የመንግስት ህጎችንና ደንቦችን እንዲሁም በዚህ የህብረት ስምምነት ውስጥ የሰፈሩትን አንቀጾች የመፈፀም ግዴታ አለበት፡፡ 
2. ድጅቱ በህብረት ስምምነት ላይ በተወሰነው ጊዜ ደመወዝ የመክፈል ግዴታ አለበት፡፡ 
3. የሰራተኛው ህጋዊ መብት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መልክ አያጎድልም ወይም አይቀንስም፡፡ 
4. ድርጅቱ ሰራተኛው ሳያውቅና በጽሁፍ ግልባጭ ሳይደርሰው ማስጠንቀቂያም ሆነ ሌላ ቅጣት በግል ማህደር ውስጥ ማስቀመጥ አይችልም፡፡ 
5. ለስራው አስፈላጊ የሆኑትን መሳሪያዎችንና መመሪያዎችን ጥሬ ዕቃዎች አሟልቶ ለሰራተኛው ያቀርባል፡፡ 
6. ከሰራተኛው ቁጥጥር ውጭ በመሳሪያው አለመስተካከል ወይም አለመሟላት ምክንያት ለሚፈጠረው ችግር ሠራተኛው ተጠያቂ አይሆንም፡፡ 
7. ከአዋጅና ከዚህ የህብረት ስምምነት ውጪ ድርጅቱ በሙሉም ሆነ በከፊል ወይም በተናጥል ሰራተኞችን አያግድም አይቀንስም፡፡ 
8. ስራ እያለ ድርጅቱ ለሰራተኛው ስራ ሳይሰጠው ከቀረ በጥፋት ምክንያት ሰራተኛው በደብዳቤ ከስራ ካልታገደና ከድርጅቱ ቁጥጥር ውጪ ባልሆነ ምክንያት ሰራተኛው ስራ ቢፈታ ድርጅቱ ለሰራተኛው መደበኛ ደመወዙን ይከፍላል፡፡ 
9. ድርጅቱ በስራ ላይ ከተሰማሩት ወይም ከታሰቡት ሰራተኞች ተግባርና ኃላፊነት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ወይም አግባብነት ባላቸው ልዩ ልዩ ሞያዎች ለማሰልጠንና ለማሻሻል በውጪ ሀገርና በሀገር ውስጥ መንግስታዊ ሆነ የግል ድርጅቶች በሚያዘጋጁት ፕሮግራም ዕቅድ እያወጣ ከሙያው አንፃር ሰራተኛው እንዲሳተፍ የሚቻለውን ጥረት ያደርጋል፣ ለእድገትና ለአዲስ ቴክኖሎጂ ትውውቅ ለሚደረጉ ስልጠናዎች በውድድር ይሆናል፡፡ 
10. የሰራተኛውን ደህንነት በተመለከተ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 92 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 
11. ድርጅቱ የተሟላ መጸዳጃ ያዘጋጃል፡፡ 
12. ድርጅቱ ወይም አሠሪው በማናቸውም የስራ ሰዓት በሰራተኛው ላይ ለሚደርሰው ድንገተኛ ህመምና አደጋ የትራንስፖርት አገልግሎት ይሰጣል፡፡ 
13. ሠራተኛው የሙያና ሌላም ዕውቀት ለማሻሻል በሀገር ውስጥም ሆነ ወደ ውጭ አገር በድርጅቱ ሲላክ ደመወዙን በአዋጁ መሰረት ለህጋዊ ወኪል ይከፈላል፡፡ 
14. ማንኛውም የድርጅቱ ሹፌር ለድርጅቱ ስራ ጉዳይ የድርጅቱን መኪና በሚያንቀሳቅስበት ጊዜ ምንም ዓይነት አደጋ ቢደርስ ድርጅቱ ከኢንሹራንስ ጋር ባለው ስምምነት ከትራፊክ ፖሊስ በሚሰጠው ሪፖርት መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ሆኖም በአሽከርካሪው ቸልተኝነት በሚፈጠረው አደጋ አሽከርካሪው ተጠያቂ ይሆናል፡፡ 
15. ማንኛውም የድርጅቱ ሰራተኛ የእውቀት ደረጃውን በማሻሻል የሚያገኘውን ዲግሪ፣ ዲፕሎማ ወይም ሰርተፊኬት ከድርጅቱ ወይም ለአሰሪው ሲያቀርብ ከግል ማህደሩ ጋር ተያይዞ ይቀመጣል፡፡
16. ድርጅቱ በሚኖረው ክፍት የስራ ቦታ በቅድሚያ ብቁ ለሆኑና ቦታውን ለሚያሟሉ ለውስጥ ሰራተኛ ቅድሚያ ይሰጣል፡፡ 
17. ማህበሩ በዕድገት፣ በሰራተኛ ቅነሳ፣ በትርፍ ላይ በተመሰረተ በደመወዝ ጭማሪ በህብረት ስምምነት መሠረት ይሳተፋል እንዲሁም መዋቅር ጥናት ከተጠና በኃላ ድርጅቱ ለማህበሩ ያሳውቃል፡፡ 
18. ማንኛውም የሠራተኛ የሥራ መመዘኛ ከግል ማህደሩ ከመቀመጡ በፊት ሠራተኛው ስለምዘናው ያለው አስተያየት ሰጥቶ ይፈርምበታል፡፡ 
19. ህጉ ለፈቀደላቸው ሠራተኞች የሥራ ልብስ በየስድስት ወሩ ሆኖ የጨርቁ ዓይነትና የስፌት ስታይል ለስራ ተስማሚ በሆነ መልኩ ይሆናል፡፡ 
20. ድርጅቱ የጠቅላላውን ሠራተኛ ጥቅም በተመለከተ ከማህበሩ ጋር ተወያይቶ መፍትሔ ሊሰጥ ይችላል፡፡ 
21. ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ዝውውር በሚደረግበት ጊዜ ሰራተኛውና ድርጅቱን በሚጠቅም ሁኔታ ይፈፀማል፡፡ 
22. ተላላፊ በሽታ በሰራተኛው መካከል ቢከሰት ድርጅቱ በፍጥነት ጉዳዩ ለሚመለከተው አካል በማሳወቅ በሽታው እንዲወገድ ጥረት ያደርጋል፡፡ 
23. ድርጅቱ ለሠራተኛው የመጠጥ ውሃ በጤና ጥበቃ መመሪያና ደንብ መሰረት በየጊዜው ለጤና ተስማሚ መሆኑን ቁጥጥርና ክትትል ያደርጋል፡፡ በተጨማሪም የውሃ ማጠራቀሚያ ንጽህና እንዲጠበቅ ያደርጋል፡፡ 
ድርጅቱ የሚቀጥረው ሰራተኛ የጤና ምርመራ ውጤት እንዲያቀርብ ያደርጋል፡፡ 
24. ሠራተኛው የተቀጠረበትን ቀን፣ ደመወዝ ልክ፣ በየጊዜው የሚወስዳቸውን ፍቃዶች፣ የጤንነት ሁኔታ፣ የመሳሰሉትን በግልጽ የሚያሳይ የግል ማህደር ይይዛል፡፡ 
25. የሠራተኛው ጤንነት እንዲመረመር በህግ ወይም አግባብ ባለው ባለስልጣን ግዴታ በሚገባበት ጊዜ ለምርመራው የሚያስፈልገውን ወጪ ይችላል፡፡ 
26. የሥራ ውል በሚቋረጥበት ወይም ሠራተኛውን በሚጠየቅበት ማናቸውም ጊዜ ሠራተኛው ሲሰራ የነበረውን የደመወዝ፣ የሥራ ልምድ የሚያሳይ የምስክር ወረቀት ለሰራተኛው በነፃ ይሰጣል፡፡ 
27. ሠራተኛ መብትና ግዴታውን በቅድሚያ እንዲያውቅ ከማህበሩ በሚደረግ ስምምነት የህብረት ስምምነቱን ቅጂ 25 ኮፒ ተባዝቶ ለሠራተኛው ይሰጣል፡፡ 
28. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኞች ከድርጅቱ ሲለቅ የሠራተኛ ማህበራትን ከማንኛውም ዕዳ ነፃ መሆኑን ድርጅቱ ማረጋገጫ ይጠይቃል፡፡ 
29. የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎችን የህብረት ስምምነት የስነ-ስርዓት ደንብና በህግ መሠረት የሚተላለፍ መመሪያዎችን፣ ትዕዛዞችን ያከብራል፡፡ 

አንቀጽ 6 /ስድስት/

6. የድርጅቱ መብት ጥበቃ

1. በህግ በአዋጅና በዚህ ህብረት ስምምነት መሰረት የድርጅቱን ስራ ለመምራት የሠራተኞችን የአስተዳደር ሥራ ለመፈፀምና ለማስፈፀም ድርጅቱ ጥረት ያደርጋል፡፡ በተጨማሪም የድርጅቱ ሥራ ለመምራትና ለመቆጣጠር የድርጅቱ ሥራና የሠራተኞች ስራ ውጤት እንዲሻሻል ፕላን ያወጣል፡፡ 
2. የድርጅቱ ሥራ ለመምራትና ለመቆጣጠር የድርጅቱ ሥራና የሠራተኞች ስራ ውጤት እንዲሻሻል ፕላን ያወጣል፡፡ 

አንቀጽ 7 /ሰባት/

7. የሠራተኛ ማህበር መብትና ጥበቃ

1. ድርጅቱ ሠራተኞችን የማህበር አባል እንዳይሆኑ ሊከለክል ወይም ከማህበር እንዲወጡ በመገፋፋት ጣልቃ መግባት አይችልም፡፡  
2. ድርጅቱ ማንኛውንም የሠራተኛ ማህበሩ አባል በመሆኑና በማህበር ስራ አመራር ተካፋይ በመሆኑ የሞራልም ሆነ የማንኛውንም ተፅዕኖ አያደርግበትም፡፡ 
3. ድርጅቱ ማንኛውም የሠራተኛ ማህበር መሪዎች የማህበር ሥራ ለማከናውን ከደመወዝ ጋር ፍቃድ ይሰጣል፡፡ 
4. ማህበሩ የድርጅቱን ሠራተኞች ጉዳይ ከሚመለከተው ጋር መነጋገር ይችላል፡፡ 
5. ድርጅቱ የድርጅቱን ትርፍና ኪሳራ ለማህበሩ በበጀት መዝጊያ እስከ አዲስ ሩብ ዓመት መጨረሻ እንያውቀው ያደርጋል /ያሳውቃል/፡፡  
6. በማህበሩ ስራ የሚዋቀሩ ልዩ ልዩ ኮሚቴዎች ለመሰባሰብና ለስብሰባ እንዲቻል ድርጅቱ በቅድሚያ ሲጠየቅ ሥራን በማይበደልበት ሁኔታ ፍቃድ ይሰጣል፡፡ 
7. የመሠረታዊ ሰራተኛ ማህበር ስራ አስፈፃሚ ዘወትር በሳምት ማክሰኞ 2 (ሁለት) ሰዓት /ከ9-11/ መደበኛ ስብሰባ ይኖረዋለ፡፡ እንዲሁም አስኳይ ስብሰባ ሲኖርድርጅቱ ፈቅዳል፡፡

አንቀጽ 8 /ስምንት/

8. የህብረተሰብ ስምምነት የሚመለከታቸው ሰራተኞች

8.1 ይህ ህብረት ስምምነትማናቸውም በድርጅቱ የተቀጠሩ ሰራተኞች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል ስምምነቱ የማይመለከታቸው የስራ መሪዎች በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 3  ተራ ቁጥር 2 #ሐ; መሰረት ይፈጸማል፡፡ 

አንቀጽ 9 /ዘጠኝ/

9. ስለ ሙከራ ጊዜ

9.2 ሠራተኛ በሙከራ ላይ ባለበት ጊዜ ለስራዉ ተስማሚ አለመሆኑ ቢረጋገጥ ድርጅቱ ያለ አንዳች ማስጠንቀቂያ ወይም የስራ ካሳ መክፈል ሳይገደድ የስራ ዉሉን ሊያቋርጥ ይችላል፡፡ 

9.3. ማንኛውም በሙከራ ጊዜ የተቀጠረ ሠራተኛ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 11 መሠረት ይፈፀማል፡፡ 

9.4. ሠራተኛው በሙከራ ጊዜ ባለበት ጊዜ ከአገልግሎት ካሳ በስተቀር በዚህ የህብረት ስምምነት መሰረትና አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 11 የተጠቀሱትን ጥቅሞችንና መብቶችን ሁሉ ያገኛሉ፡፡ በስምምነቱ የተመለከቱትን ግዴታዎች ሁሉ ያከብራል፡፡ 

9.5. ሠራተኛው በሙከራ ላይ ባለበት ጊዜ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 11 መሰረት አርባ አምስት ቀን ሙከራ ጨርሶ ደብዳቤ ሳይሰጠው ከቀረ እንደ ቋሚ ሠራተኛ ይቆጠራል፡፡ 

አንቀጽ 10 /አስር/

10. ህጋዊ ግዴታዎች   

10.1. አንድ ሠራተኛ ህጋዊ ከሆ ክፍል ድርጅቱ መጥሪያ ሲደርሰው በራሱ ጉዳይ ከሶ ወይም ተከሶ ወይም ለምስክርነት ሲጠራ በአዋጅ 377/96 አንቀጽ 83 በተራ ቁጥር 1 እና 2 መሰረት ድርጅ ከደመወዝ ጋር ፍቃድ ይሰጠዋል፡፡ ሆኖም ህጋዊ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ 

አንቀጽ 11 /አስራ አንድ/

11. ልዩ ልዩ ፍቃድ

11. የዓመት እረፍት ፍቃድ 

11.2. አሰጣጡም በአሰሪና ሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ 377/96 አንቀጽ 77 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

11.3. ሠራተኛው የዓመት ፍቃድ ለመውሰድ በሚፈልግበት ጊዜ ቅጽ በመሙላት የክፍል አለቃውን አስፈቅዶ ያለው የዓመት ፍቃድ በሠራተኛ አስተዳደር ሲረጋገጥ ይሰጠዋል፡፡ 

11.4. ማንኛውም ከአቅም በላይ የሆነ ድንገተኛ ችግር አጋጥሞት ችግሩ በስራ ክፍሉ ከታመነበት ከ10 ቀናት ባልበለጠ ነፃ ፍቃድ ይሰጠዋል፡፡ 

11.5. ሠራተኛው የዓመት ፍቃድ እንዲሰጠው ከጠየቀ ወይም ከሰሪው ጥያቄውን በስራ ላይ ችግር የማያስከትል ከሆነ ፍቃዱን ይሰጣል፡፡ ሆኖም በስራ ላይ ችግር የሚያስከትል ከሆነ ፍቃዱ ሊተላለፍ ይችላል፡፡ የተላለፈው ዓመት ፍቃድ ከሁለት ዓመት በላይ ሊራዘም አይችልም፡፡ 

11.6. ሠራተኛው የዓመት እረፍቱን በሚወስድበት ጊዜ እረፍቱን ከመጀመሩ በፊት የሰራበትን ደመወዝና የእረፍት ጊዜ ክፍያ ሂሳቡን በቅድሚያ ያገኛል፡፡ 

11.7. የዓመት ፍቃድ በሚወስድበት ጊዜ የሳምንቱ የእረፍት ቀንና ሌሎች የህዝብ በዓላት አይቆጠሩም፡፡ 

11.8. ሠራተኛው የዓመት ፍቃድ ወስዶ ቢታመም 

ሀ. ሆስፒታል የሚያስገባ ሆኖ ከተገኘ ከማንኛውም ከመንግስት ሆስፒታልና ጤና ጣቢያ በሚያቀርብ የህመም ፍቃድ ልክ የዓመት ፍቃድ ይራዘምለታል፡፡ 

ለ. ሆኖም ግን ከአቅም በላይ ካልሆነ በስተቀር ህመምተኛው ናዝሬት ከተማ ውስጥ ከሆነ ድርጅቱ ክሊኒክ መጥቶ መታከም ይኖርበታል፡፡ 

ሐ. ስራ በሌለበት ቀና ከሆነ ከመንግስት ሆስፒታል ወይም ጤና ጣቢያ/ የህክምና አገልግሎት ሰጪ ታክሞ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ በአካባቢው የመንግስት ጤና ጣቢያና ሆስፒታል ያለመኖሩን ከህጋዊ አካል ማቅረብ አለበት፡፡ 

11.9. ድርጅቱ ለሠራተኛው የዓመት ፍቃድ ለመስጠት ካወጣው ፕሮግራም ውጪ እረፍት ማስወጣት ቢፈልግ ከ30 ቀን በፊት ለሰራተኛው ማሳወቅ አለበት፡፡ 

11.10. አንድ ሰራተኛ የዓመት ፍቃዱ ወስዶ በየጊዜው ባጋጠመው ችግር ምክንያት በወቅቱ ወደ ስራ ባይመለስ እና ላልተመለሰበትም ጊዜ በቂ ማስረጃ ካቀረበና የዓመት እረፍት ፍቃድ ካለው የዓመት እረፍት ፍቃድ ከሌለው በቆየበት ጊዜ ደመወዝ የማይከፈልበት ፍቃድ ይሰጠዋል፡፡ 

11.11. ከአንድ ዓመት በታች ላገለገለ ሠራተኛ ከድርጅቱ ሲሰናበት ላገለገለበት ጊዜ ተመጣጣኝ የሆነ የእረፍት ክፍያ በህጉ መሠረት በገንዘብ ተሰልቶ ይሰጠዋል፡፡ 

11.12. ለዓመት ፍቃድ ብቁ የሚያደርገው የአገልግሎት ጊዜ ለመወሰን ሲባል በድርጅቱ ለ26 ቀናት የሰራ ሰራተኛ በአንድ ወር እንደሰራ ይቆጠራል፡፡ 

11.13. በፍቃድ ላይ ያለ ሠራተኛን ድርጅቱ ለሥራ ከፈለገው ጠርቶ ማሠራት ይችላል፡፡ 

ሀ. ከፍቃድ ሲጠራ በጉዞ ያጠፋውን ጊዜ ተደምሮ የቀረውን የዓመት ፍቃድ በገንዘብ ተሰልቶ ይከፈለዋል፡፡ 

ለ. ከፍቃድ በመጠራቱ ምክንያት የደረሰበትን የመጓጓዣና የውል አበል ወጪ አሰሪው ይችላል፡፡ 

አንቀጽ 12 /አስራ ሁለት/

12. የወሊድ ፍቃድ 

12.1. ነፍሰ ጡር ሴት የሆነች ሠራተኛ ከእርግዝናዋ ጋር የተያያዘ ምርመራ ለማድረግ ከክሊኒኩ ኃላፊ ከተፈቀደ አሰሪው ከደመወዝ ጋር ፍቃድ ይሰጣል፡፡ ሆኖም ከምርመራው በኃላ የሐኪም ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ 

12.2. ነፍሰጡር የሆነች ሰራተኛ ከመውለዷ በፊት ሐኪም ካዘዘ ከክፍያ ጋር እረፍት ይሰጣታል፡፡ 

12.4. ሠራተኛዋ ከመውለዷ በፊት የወሰደችው የ30 ቀን ፍቃድ ሲያልቅ ካልወለደች እስከምትወልድበት ቀን ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 2 መሰረት የምትወልደው የሐኪም ፍቃድ እረፍት ተቀባይነት ይኖረዋል፡፡ 

12.5. ነፍሰጡር የሆነች የድርጅቱ ሠራተኛ ከመውለዷ በፊት ወይም በወሊድ ፍቃድ ላይ እያለች ብትታከም ሐኪሟም ለመታመሟ ካረጋገጠ ይኸው ሕመም ከሥራ ግንኙነት እንደሌለው በሽታ ተቆጥሮ ከሥራ ግንኙነት ለሌለው በሽታ የሚከፈለውን የሕክምና ወጪ ይከፈላታል፡፡ 

12.6. ነፍሰጡር የሆነች ሴት ሠራተኛን ከስራ በኃላ ከተመለከተው የሥራ ቦታዋ ውጪ ማሰራት አይቻልም፡፡ ሆኖ ነፍሰጡሯ የምትሰራው ሥራ ለራሷ ጤንነትም ሆነ ለጽንስ አደገኛ መሆኑ በሐኪም ሲረጋገጥ ወደ ሌላ የሥራ ቦታ ተመድባ መስራት አለባት፡፡ 

12.7. ማንኛውም ነፍሰጡር ሰራተኛ በምትወልድበት ጊዜ ደመወዟ በቅድሚያ ይሰጣታል፡፡ 

12.8. ነፍሰጡር ለመሆናቸው ከድርጅቱ ወይም ከአሰሪው ክሊኒክ ለቅርብ አለቃቸው መረጃ ያቀረቡ የድርጅቱ ሠራተኛ ከ4 ወር እርግዝና በኋላ የሥራ ሰዓት ከመፈፀሙ በፊት የአምስት ደቂቃ ቅድሚያ ይሰጣቸዋል፡፡ 

12.9. በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ ንዑስ ቁጥር 3 መሠረት ነፍሰጡር የሆነች ሠራተኛ ትርፍ ሰዓት ሥራ እንድትሰራ አትገደድም፡፡ 

12.10. ከሙከራ ጊዜ አንዲት ሠራተኛ ያረገዘች እንደሆነ ማርገዟ እንደነውር ተቆጥሮባት ምንም ዓይነት ቅጣት ወይም ከሥራ መውጣት አይደርስባትም፡፡ 

12.11. የድርጅቱ ሠራተኛ ያረገዘችው ጽንስ ከሥራ ጋር ግንኙነት ባለው አደጋ ምክንያት የተጠናወታት /ያስወረዳት/ መሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ ለሌሎች አደጋ የደረሰባቸው ሰራተኞች እንደሚደረገው ሁሉ ሙሉ ደመወዝ ከህክምና ፍቃድ ጋር ይሰጣታል፡፡ በአደጋም ይመዘገብላታል፡፡ 

12.12. የድርጅቱ ነፍሰ ጡር ሰራተኛ በጤንነት ጉድለትና በአንዳንድ አክል ምክንያት ያስወረዳት /የተጠናወታት/ እንደሆነ እንደማንኛውም በሽታ ድርጅቱ የሐኪም ፍቃድ ከደመወዝ ጋር ይሰጣታል፡፡ ሆኖም ህገ ወጥ ውርጃ መሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ ተቀባይነት አይኖረውም በሌላ በኩል ከ7ወር ያላነሰ ሕጋዊ ውርጃ ለመሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ የወሊድ ፍቃድ ከክፍያ ጋር ይሰጣታል፡፡ 

አንቀጽ 13 /አስራ ሶስት/

13. የጋብቻ ፍቃድ 

13.1. የድርጅቱ ሠራተኛ ሕጋዊ ጋብቻ ለመፈጸምና ለድርጅቱ ከ8 ቀናት በፊት አስቀድሞ ሲያሳውቅ ሶስት /3/ የሥራ ቀናት ከደመወዝ ጋር ፍቃድ ይሰጠዋል፡፡ 

አንቀጽ 14 /አስራ አራት/

14. የሐዘን ፍቃድ 

14.1. የድርጅቱ ሠራተኛ እናት፣ ልጅ የትዳር ጓደኛ በሞት ሲለዩባቸው በናዝሬት ከተማ ውስጥ ከሆነ 3 /ሶስት/ የሥራ ቀናት የሐዘን ፍቃድ ከደመወዝ ጋር ይሰጣል፡፡ ሌሎች ዘመዶች በሞት ሲለዩባቸው በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

14.2. ሠራተኛ በሀዘን ላይ እያለ ልዩና አሳሳቢ ሁኔታ ሲያጋጥመው በሥራ ላይ ችግር የማያስከትል መሆኑ በድርጅቱ ከታመነበት የዓመት ፍቃድ ወይም አምስት የሥራ ቀናት ደመወዝ የማይከፍልበት ፍቃድ ይሰጠዋል፡፡ 

አንቀጽ 15 /አስራ አምስት/

15. የትምህርት ፍቃድ  

15.3. በመንግስትና መንግስት እውቅና በሰጣቸው 8ኛ እና 10ኛ ክፍል ተማሪዎች ሙሉ ቀን በሚያቀርቡት መረጃ መሠረት ፍቃድ ይሰጣቸዋል፡፡ 

አንቀጽ 17 /አስራ ሰባት/

17. ለማህበር ሥራ የሚሰጥ ፍቃድ 

17.1. በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 82 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 18 /አስራ ስምንት/   

18. የሕመም ፍቃድ 

18.1. ማንኛውም ሠራተኛ ከሥራ ጋር ግንኙነት በሌለው ምክንያት ለሚደርስበት ሕመም ከመንግስት ሆስፒታል ወይም ጤና ጣቢያ የሕክምና ማስረጃ ሲያቀርብ ፍቃድ ከደመወዝ ጋር ይሰጣል፡፡ 

18.3. ማንኛውም ሠራተኛ የሚሰጠውን የህመም ፍቃድ በዕለቱ ለማስታወቅ በቂ ምክንያት ካላጋጠመው በስተቀር ፍቃድ በተሰጠው ዕለት ወይም በማግስቱ ለፋብሪካው ማቅረብ አለበት፡፡ 

18.4. አንቀጽ 18.2 የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ በተከታታይ ለሶስት ወራት የህመም ፍቃድ የተሰጠው ሠራተኛ በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

18.5. የሕመም ፍቃድን በተመለከተ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 85 ተራ ቁጥር 4 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 19 /አስራ ዘጠኝ/ 

19. ነፃ ፍቃድ 

19.1. ማንኛውም ሠራተኛ በአዋጅ 377/96 አንቀጽ 81 ተራ ቁጥር 2 በተጠቀሰው መሠረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡   

አንቀጽ 20 /ሃያ/

20. በሥራ ምክንያት ስለሚመጡ ጉዳቶች የህመም ፍቃድ ክፍያ 

20.1. ከሥራ ግንኙነት ያለው በሽታ ወይም አደጋ 

20.2. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ ሥራው በሚያከናውንበት ጊዜ አደጋ ቢደርስበት ወይም በሚያከናውነው ሥራ ምክንያት በሽታ ላይ ቢወድቅ ድርጅቱ ሙሉ በሙሉ የማሳከም ግዴታ አለበት፡፡ 

20.3. አንድ ሠራተኛ በስራው ላይ እያለ አደጋ ቢደርስበት በክፍሉ ተቆጣጣሪ አማካኝነት ለመጀመሪያ እርዳታ ወደ ድርጅቱ ክሊኒክ በአስቸኳይ ሄዶ የመጀመሪያ እርዳታ ከተደረገለት በኃላ የድርጅቱ ክሊኒክ አስፈላጊ ከሆነ ወዲያውኑ በድርጅቱ ትራንስፖርት ወደ ሆስፒታል ይላካል፡፡ 

20.4. የደረሰበት አደጋ ሆስፒታል የሚያስተኛ ሆኖ ከተገኘ ድርጅቱ በተዋዋልነው ኢንሹራንስ ስምምነት መሰረት ሆስፒታል ተኝቶ አስፈላጊው ሕክምና ይደረግለታል፡፡ 

20.5. ሠራተኛው የደረሰበት አደጋ በቅርብ በሚገኝ ሐኪም የማይድን ከሆነ የሀኪሞች ቦርድ በሚወስነው መሰረት/ እንዲታከም ይደረጋል፡፡ 

20.6. ሠራተኛ በስራ ላይ እያለ በሚደርስበት አደጋ ወይም ምክንያት የአካል ጉድለት ከደረሰበት ድርጅቱ ከኢንሹራንስ ጋር ባደረገው ስምምነት የአካል ጉድለት ካሳውን ያገኛል፡፡ 

20.7. ከሥራ ጋር ግንኙነት ባለው በሽታ አንድ ሠራተኛ ለደረሰበት ሕመም አደጋ አስፈላጊው ሕክምና አድርጎ እስኪጨርስና ይኸውም በሐኪም እስከተረጋገጠ ድርጅቱ ደመወዝ ይከፍለዋል፡፡ 

20.8. አንድ ሠራተኛ በሥራ ቦታ ላይ በደረሰበት አደጋ ምክንያት ስራውን ለመቀጠል የማይችል መሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ ድርጅቱ ከኢንሹራንስ ጋር ባደረገው ስምምነት መሰረት የኢንሹራንስ ካሳውን አግኝቶ የሞራል መጠበቂያ ድርጅቱ የሶስት ወር ደመወዝ ይከፍላል፡፡ 

20.9. አንድ ሠራተኛ ከስራ ግንኙነት ባለው ምክንያት የዓይን ህመም ደርሶበት መነፅር እንደሚያስፈልገው በሐኪም ከተረጋገጠ ድርጅቱ ለሰራተኛው ይገዛለታል፡፡ በተጨማሪም የታዘዘለትን መነፅር በስራ ላይ እንዳለ በራሱ ጥንቃቄ ጉድለት ማነስ ምክንያት የተሰበረበት አለመሆኑ ሲረጋገጥ ተመሳሳይ መነፅር በሐኪም ትዕዛዝ መሰረት ድርጅቱ ይተካለታል፡፡ 

20.10. ከሥራ ግንኙነት ባለው ምክንያት ሠራተኛው የጥርስ መውለቅ ወይም ስብራት መድረሱ ከተረጋገጠ ድርጅቱ ለሠራተኛው ጥርስ ያስተክልለታል፡፡ በተጨማሪም የተተከለውን ጥርስ በስራ ላይ እንዳለ ከራሱ ጥንቃቄ ጉድለት ማነስ ምክንያት ያልወለቀ ስለመሆኑ ሲረጋገጥ ጥርሱን ድርጅቱ ያስተክልለታል፡፡ 

20.11. ስለ ሕክምና አገልግሎት በተመለከተ በአዋጅ 377/96 አንቀጽ 105 መሠረት ድርጅቱ ተግባራዊ ያደርጋል፡፡ 

20.12. አንድ በሽታ ከስራው ጋር በተያያዘ ሁኔታ የመነጨ መሆኑን ሊረጋገጥ የሚችለው በሐኪም ብቻ ነው፡፡ 

አንቀጽ 21 /ሃያ አንድ/

21. በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ 

21.1. በዚህ ህብረት ስምምነት በስራ ላይ የሚደርስ አደጋ ማለት ማንኛውንም ሠራተኛ ስራውን በማከናወን ላይ ሳለ ወይም ከስራ ጋር ግንኙነት ባለው ሁኔታ ከራሱ ውጪ በሆነ ምክንያት ወይም ስራውን ለማከናወን ባደረገው ጥረት ምክንያት በአካል ወይም በማንኛውም ክፍል ላይ ተፈጥሯዊ እንቅስቃሴ ላይ በድንገት የደረሰበት ጉዳት ሲሆን የሚከተሉትን ይጨምራል፡፡ 

ሀ. ሠራተኛው ከሥራ ቦታው ወይም የሥራ ሰዓት ውጪም ቢሆን የአሰሪውን ትዕዛዝ ሥራ ላይ ያውል በነበረበት ጊዜ የደረሰበት ጉዳት፣ 

ለ. ሠራጠኛ በሥራ ቦታው ወይም ከሥራ ቦታው ድርጅቱ /አሰሪው/ ለሠራተኞቹ አገልግሎት እንዲሰጥ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት ወይም ድርጅቱ ለዚሁ ተግባር በተከራየውና በግልጽነት በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት በመጓዝ ላይ በነበረበት ጊዜ የደረሰበት ማንኛውም ጉዳት በአንቀጽ 25 መሠረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

ሐ. ሠራተኛው ሥራውን በማከናወን ላይ ባለበት ጊዜ በአሰሪው ወይም በሶስተኛው ወገን ድርጊት ምክንያት የደረሰበት ጉዳት፣ 

መ. ስለጥገኞች ክፍያ በተመለከተ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 110 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 22 /ሃያ ሁለት/

22. ከሥራ ጋር ግንኙነት የሌለው በሽታ ወይም አደጋ 

22.1. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ ከሥራ ጋር ግንኙነት የሌለው በሽታ ወይም አደጋ ቢደርስበት በድርጅቱ ክሊኒክ ተገኝቶ የመጀመሪያ ዕርዳታ ማግኘት ይችላል፡፡ 

22.2. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ በጠና ታሞ ከክሊኒክ ወደ ሆስፒታል በድርጅቱ ተሽከርካሪ ወይም ድርጅቱ በሚያቀርበው ትራንስፖርት ይሆናል፡፡

22.3. ሠራተኛው በሥራ ላይ እያለ ሕመም ከደረሰበት በማንኛውም የሥራ ሰዓት በድርጅቱ ክሊኒክ ተገኝቶ አስፈላጊው ሕክምና ይደረግለታል፡፡ 

22.4. ድርጅቱ በሽታውን የሚያስመረምርበትና የሚያሳክምበት ሆስፒታል በሥራ ክልል ከሆነ በስምምነቱ መሰረት ይሆናል፡፡ ነገር ግን የሕክምና ቦታ ከክልሉ ውጪ ከሆ የትራንስፖርትና እንዲሁም የአንድ ቀን የውሎ አበል ይከፍላል፡፡ 

22.5. ሠራተኛው በደረሰበት ሕመም ምክንያት ሆስፒታል ተኝቶ የሚታከም ከሆነ በሆፒታሉ ሁለተኛ ደረጃ ተኝቶ እንዲታከም ያደርጋል፡፡ ሆኖም በሆስፒታሉ ሁለተኛ ማዕረግ አልጋ ቢጠፋ እስኪገኝ ድረስ በተገኘው ደረጃ ተኝቶ እንዲታከም ይደረጋል፡፡ 

22.6. አንቀጽ 20.12 እንደተጠበቀ ሆኖ ድንገተኛ ሕመም በሐኪም ካልተረጋገጠ በስተቀር ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ ወደ ሆስፒታል የሚሄደው በክሊኒክ ወይም በአስተዳደር ፍቃድ ነው፡፡ 

ይሁን እንጂ የሕዝብ በዓላት በሳምንት በሥራ ቀን ላይ የዋለ እንደሆነ ለቋሚና ለኮንትራት ሠራተኞች ሳይሰሩ ደመወዝ ይከፈላቸዋል፡፡ 

አንቀጽ 26 /ሃያ ስድስት/

26. የደመወዝ መክፈያ ቀን  

26.1. የወር ደመወዝተኛ ደመወዙን እ.ኤ.አ ከ28ኛው ቀን ጀምሮ እስከ 31 ቀን የመክፈል ግዴታ አለበት፡፡ 

26.2. በንዑስ አንቀጽ 1 የተመለከተው የደመወዝ መክፈያ በበዓል ቀን ከዋለ ቀደም ባለው የስራ ቀን ይከፈላል፡፡  

26.3. ከዚህ በላይ የተገለጸው የደመወዝ መክፈያ ቀን ከተወሰነው ቀን በላይ ሊያልፍ እነና ሊራዘም አይችልም፡፡ 

26.4. በበዓል ወይም በሌላ አስፈላጊ ምክንያት ሠራተኛው በቅድሚያ እንዲከፈለው ቢፈልግ ፋብሪካውና ማህበሩ በተስማሙበት መሰረት ይፈፀማል፡፡ 

26.5. አንድ ሠራተኛ በእክል ምክንያት ደመወዙን መጥቶ ሊወስድ ካልቻለ በጽሁፍ ለሚወክለው ሰው ሊሰጥ ይችላል፡፡ የሚወክለው ሰው የፋብሪካውን ሠራተኛ ሲሆን ውክልናውም በአስተዳደሩ ሲፀድቅ ለተወከለው ሰው ሊከፍለው ይችላል፡፡ 

አንቀጽ 28 /ሃያ ስምንት/

28. ስለ መልዕክት 

28.1. ማንኛውም የድርጅቱ ሰራተኛ ከአቅሙ በላይ በሆነ አሳማኝ ምክንያት ከሥራው ቢቀር በአንድ ቀን ወይም በ24 ሰዓት ውስጥ በደብዳቤ፣ በሰው ወይም በስልክ መልዕክት በመላክ ድርጅቱ ካመነበት ሊፈቀድለት ይችላል፡፡ 

28.2. ሠራተኛው የገጠመውን ድንገተኛ ችግር ድርጅቱ ሲያምንበት መቅረቱን በመልዕክት ካሳወቀበት ቀን ጀምሮ በ5 ቀናት ውስጥ ወደ ፋብሪካው በመምጣት ተጨማሪ ፍቃድ የሚያስፈልገው ሆኖ ቢገኝ በግንባር ቀርቦ ማስፈቀድ አለበት፡፡ 

28.3. በአንቀጽ 28.2 በግንባር ቀርቦ ማስፈቀድ ካልቻለ ፍቃዱን ጨርሶ ሲመለስ ለቀረበለት ቀናት ማስፈቀድ ያልቻለበት ምክንያት የሚገልጽ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ 

አንቀጽ 29 /ሃያ ዘጠኝ/

29. ተተኪ ሠራተኛ ስለመመደብ 

29.1. አንድ ሠራተኛ ለተወሰነ ጊዜ በሥራ ጉዳይ፣ በህመም፣ በዓመት ዕረፍትና በወሊድና በመሳሰሉት ምክንያቶች ከሥራ ገበታቸው ላይ ቢለዩ የሥራ መደቡን ለመሸፈን ተተኪ ሰራተኛ እንደ አስፈላጊነቱ ይመደባል፡፡ 

29.2. አዲስ ክፍት ቦታ ሲኖር በዕድገት ወይም በቅጥር እስኪያሟላ ድረስ በቦታው እንደ አስፈላጊነቱ ተከቶ ማሰራት ይቻላል፡፡ የተተኪው ምደባ የሚፈፀመው በክፍል ኃላፊው ተጠይቆ በዋና ሥራ አስኪያጅ ሲጸድቅ ነው፡፡ 

29.3. የተተኪ አበል አከፋፈል የተተኪው ሠራተኛ ደመወዝ 25% ይሆናል፡፡ ሆኖም ለምትክነት የሚከፈለው ተጨማሪ ክፍያ ከሁለት መቶ ብር መብለጥ የለበትም፡፡ 

29.4. ይኸውም አበል ሥራውን ከጀመረበት ጊዜ እስከ ተቋረጠበት ጊዜ የሰራበት ይከፈለዋል፡፡ 

29.5. ሀ. ይኸውም 29.1 ለተጠቀሰው ጊዜ ገደብ ከ6 ወር መብለጥ የለበትም፡፡ ሆኖም አስገዳጅ ሁኔታ ካጋጠመው ለተጨማሪ ሶስት ወራት ውክልናው ማራዘም ይቻላል፡፡ 

29.6. የተተኪ አበል የሚከፈለው ተተኪው ሠራተኛ ሥራው ላይ ለ1 ወርና ከአንድ ወር በላይ ሲሰራ ነው፡፡ 

አንቀጽ 30 /ሰላሳ/

30. የስልክና የፖስታ አገልግሎት 

30.1. ለድርጅቱ ሰራተኞች አገልግሎት የሚውል ከፖስታ ቤት ጋር በመነጋገር አንድ ደብዳቤ ማጠራቀሚያ ሳጥን እንዲዘጋጅ ድርጅቱና ሠራተኛ ማህበሩ በጋራ እንዲኖር ያደርጋል፡፡ 

30.2. በድርጅቱ አድራሻ ለሠራተኞች የሚመጣን ደብዳቤ ለሠራተኞች ያከፋፍላል፡፡ 

30.3. በማህበር ስም የሚመጡ ደብዳቤዎችና ፖስታዎች ድርጅቱ ወይም አሰሪው ለማህበሩ ይሰጣል፡፡ 

አንቀጽ 31 /ሰላሳ አንድ/

31. ዕድገት

31.1. ድርጅቱ ክፍት የሥራ ቦታ ሲኖረው ቦታውን ሊሸፍኑ ለሚችሉ ለውስጥ ሰራተኞች ቅድሚያ በመስጠት አወዳድሮ ማለፊያ ነጥብና ከዚያ በላይ ካመጡት ተወዳዳሪዎች መካከል የተሻለ ብልጫ ላመጣው ተወዳዳሪ ዕድገት ይሰጣል፡፡ 

31.2. ድርጅቱ ወይም አሰሪው ባለው የሥራ መዋቅር መሰረት በመዋቅሩ ወይም ለሥራ መደቡ ደመወዝ ይመድባል፡፡ 

31.3. ድርጅቱ ለአዲስ የዕድገት ቦታ ሠራተኛ ሲመድብ ለቦታው በተመደበው እስኬል መነሻ መሰረት ይሆናል፡፡ ሆኖም የተወዳደረው ደመወዝ ዕድገቱ ከሚሰጥበት የሥራ መደብ በላይ ከሆነ በሚያገኘው ደመወዝ ላይ ከ2 እርከን ያላነነሰ ተጨማሪ ያገኛል፡፡ 

31.4. አንድ ሠራተኛ ለእድገት ውድድር ቀርቦ በዕድገት ኮሚቴ ሲመረጥና በዋና ሥራ አስኪያጅ ሲፀድቅ ተግባራዊ ይሆናል፡፡ 

31.5. የተገኘውን የዕድገት ቦታ ከድርጅቱ ሠራተኛ ውስጥ ተወዳድሮ አሸናፊ ሆኖ ከተገኘና ድርጅቱ ወይም አሰሪው ሠራተኛውን በወቅቱ ወደ አዲስ ዕድገት ቦታ ሳያዘዋውረው ቢቀር ድርጅቱ በአዲሱ የዕድገት ቦታ ደመወዝ ይከፈለዋል፡፡ 

31.6. የዕድገት መወዳደሪያ መመዘኛዎች መቶኛ /%/ ነጥቦች ይይዛሉ፡፡ 

ሀ. የሥራ አፈፃፀም ምዘና 20% 

ለ. የተግባር፣ የጽሁፍ፣ የቃል ፈተና 30% 

ሐ. የግል ማሕደር ጥራት 25% 

መ. የስራ ቅርበት 25% ሲሆን የትምህርት ደረጃው የአገልግሎት ጊዜ አስፈላጊ የማጣሪያ አፈጻጸም መወዋል ያለባቸው ናቸው፡፡ 

31.7. እስከ ዲፕሎማ የትምህርት ደረጃ የሚጠይቅ ቦታ 12ኛ ክፍል ለጨረሰ ተወዳዳሪ የሶስት ዓመት የሥራ ልምድ እንደ አንድ የትምህርት ዓመት ይቆጠርለታል፡፡ 

31.8. እስከ 12ኛ ክፍል ትምህርት ደረጃ ለሚጠይቅ ክፍት የሥራ ቦታ ተወዳዳሪው የ8ኛ ክፍል የፈፀመ ከሆነ የአራት ዓመት የሥራ ልምድ አንድ ዓመት የትምህርት ዓመት ይቆጠርለታል፡፡ 

31.9. ማንኛውም አዲስ ቅጥር በድርጅቱ ለስድስት ወር ግልጋሎት ሳይሰጥ ለዕድገት ውድድር መቅረብ የማይችል ሲሆን እንደዚህም አንድ ሰራተኛ ለሌላ ዕድገት መወዳደር የሚችለው ባደገበት ቦታ ለስድስት ወር ግልጋሎት ከሰጠ በኃላ ነው፡፡ 

31.10. በፋብሪካው ውስጥ በዋና ክፍልና ከዚያ በላይ ያሉት የሥራ መደቦች በአሰሪው ወገን ይመደባል፡፡ 

32.2. በተመለከተ ባለሙያ የስራውን ፀባይ የሚያስፈልገው ጥናት ከተጠና በኃላ ብዛቱ በሚወሰነው መሠረት በዓመት ሁለት ጊዜ ቀለል ካለ /Light Material/ እንደ ቲ. ሸርት፣ ካናቴራ የመሳሰሉት ሆኖ ከስር የሚለበስ ለሴቶች ቀሚስ ለወንዶች ሱሪ ይሰጣል፡፡ 

አንቀጽ 34 /ሰላሳ አራት/

34. ኢንሹራንስ 

34.1. በሥራ ሰዓት መውጫና መግቢያ ላይ አደጋ ለደረሰበት ሠራተኛ ድርጅቱ የአንድ ሰዓት ኢንሹራንስ ዋስትና ይገባል፡፡ 

አንቀጽ 35 /ሰላሳ አምስት/

35. የምስክር ወረቀት 

35.1. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ ከሥራ ከሚሰናበትበት ወቅት በቅድሚያ በእጅ ያሉትን የድርጅቱን ንብረቶች በሙሉ ለሚመለከተው ክፍል አስረክቦ የነፃ ወረቀት /ክሊራንስ/ ማቅረብ አለበት፡፡ 

35.2. የነፃ ወረቀት ወይም ክሊራንስ ተፈርሞ እንዲቀርብ ለሚሰናበተው ወይም ለሚዛወረው ሠራተኛ ተገቢ የሆነ ክፍያና የምስክር ወረቀት ወዲያውኑ ይሰጣል፡፡ በሚሰጠው የምስክር ወረቀት የሠራተኛው ጉርድ ፎቶግራፍ የተለጠፈ ሆኖ፣ 

ሀ. ይሰራው የነበረው የሥራ መደብና ዓይነት በዝርዝር 

ለ. የአገልግሎት ዘመን 

ሐ. ይከፈለው የነበረው ደመወዝና ሌላም ጥቅም ካለ መጠኑን 

መ. በድርጅቱ ውስጥ ባገለገለበት ጊዜ ከወር ገቢ ላይ የከፈላቸው የታክስ ክፍያዎች ተገልፀው በሚመለከተው ባለሥልጣን ተፈርሞ ይሰጠዋል ወይም ይሰጣታል፡፡ 

አንቀጽ 36 /ሰላሳ ስድስት/

36. ልዩ ልዩ ክፍያዎች 

36.1. ለዋና ገንዘብ ያዥ የሳጥን መጠባበቂያ ድርጅቱ ብር 100.00 /አንድ መቶ ብር/ በየወሩ ይከፍላል፡፡ 

36.2. ከላይ ከአንቀጽ 36.1 የተዘረዘረው ክፍያ ተፈፃሚ የሚሆነው በማያዣነት አንድ ዓመት ከተጠራቀመ በኃላ ነው፡፡ 

አንቀጽ 37 /ሰላሳ ሰባት/

37. የማህበርተኝነት መዋጮ 

37.1. ሠራተኛው የማህበር አባል ለመሆን የጠየቀበትን የጽሑፍ ማረጋገጫ ማህበር በሸኚ ደብዳቤ ለአስተዳደር ሲያቀርብ የማህበሩ የአባልነት መዋጮ ድርጅቱ ከሠራተኛው ደመወዝ ላይ በየወሩ እየሰበሰበ ደመወዝ በተከፈለ 15 ቀን ባልበለጠ ለማህበሩ በቼክ /በጥሬ ገንዘብ/ ይከፍላል፡፡ 

37.2. አሰሪው ለሰራተኛው ማህበሩ በኩል ለሚቋቋመው ለገንዘብ ብድርና ቁጠባ ህብረት ስራ ማህበር ዕድርና ለመሳሰሉት ከሰራተኛው የወር ደመወዝ ለሚቀነሱ ተቀናናሾች በአንቀጽ 37.1 መሠረት ለየማህበራቱ ገቢ ያደርጋል፡፡ 

37.3. ማንኛውም ሠራተኛ የማህበሩን መዋጮ ላለመክፈል ሲፈልግ ለድርጅቱና ለማህበሩ በጽሁፍ ያሳውቃል፡፡ 

37.4. በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 59.1 እና 2 የደመወዝ መጠን ቅነሳን ተግባራዊ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 38 /ሰላሳ ስምንት/

38. ስለ ይርጋ ጊዜ  

38.1. የመብት ጥያቄ በተመለከተ ስለሚቀርቡ የጊዜ ገደብና ጥያቄዎች በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 39 /ሰላሳ ዘጠኝ/

39. ስለ አዲስ ህጎች መብት

39.1. በድርጅቱና ሠራተኛ ማህበሩ በህብረት ስምምነት የሚያወጧቸውን የሠራተኞች ደንቦች በዚህ ስምምነት ውስጥ ከተወሰኑት በላይ ለሠራተኛው የበለጠ ጥቅም የሚሰጠው ሆኖ ከተገኘ በአዋጅ ቁጥር 377/96 ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

39.2. ህብረት ስምምነቱ ተመዝግቦ ወጪ ሆኖ ስራ ላይ በሚውለው ወይም ስራ ላይ በሚውልበት ጊዜ የመንግስት መመሪያና ፖሊሲ የሚጥስ ሕገ ወጥም ህግ የሚቃረን ቃል ሐረግ ወይም ዐረፍተ ነገር ሲገኝበት ይኸው ቃል ሐረግ ወይም ዐረፍተ ነገር ተፈፃሚነት አይኖረውም፡፡ 

39.3. ድርጅቱና ሠራተኛ ማህበር ተባብረው የህብረት ስምምነት ህጋዊ ሆኖ እንዲፀድቅና ከፀደቀ በኃላ በትክክል በተግባር እንዲተረጎም ያደርጋል፡፡ 

39.4. ማንኛውም የድርጅቱ ሠራተኛ ሁሉ የዚህ ህብረት ስምምነት መንፈስ ተረድቶ የመፈፀምና የማስፈፀም ግዴታ አለበት፡፡ 

39.5. የህብረት ስምምነት ተፈጻሚነት በሚመለከት በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 134 ቁጥር 1 እና 2 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

አንቀጽ 40 /አርባ/

40. ስፖርት 

40.1. ድርጅቱም ወይም አሰሪው ስፖርትን ለማጠናከር የገንዘብና የማቴሪያል ድጋፍ ያደርጋል፡፡ 

40.2. ድርጅቱ ለስፖርተኞች የውድድር ጊዜ ፍቃድ ይሰጣል፡፡ 

40.3. በሠራተኛ ማህበር አማካኝነት ለሚቋቋመው የስፖርት ኮሚቴ ድርጅቱ አስፈላጊውን ድጋፍ ያደርጋል፡፡ 

40.4. ስፖርትን ለማጠናከርና ለማዳበር ሲባል 

1. ድርጅቱ 

2. ማህበሩ 

3. ጠቅላላ የድርጅቱ ሠራተኞች በኮሚቴው ለሚጠየቁ እርዳታ እንደአስፈላጊነቱ ይተባበራል፣  

40.5. ድርጅቱ ወይም አስሪው በውድድር ጊዜ ለስፖርተኞች መጓጓዣ መኪና ያቀርባል፡፡ 

አንቀጽ 41 /አርባ አንድ/

41. በፍርድ ለሚታሰሩ ሠራተኞች 

41.1. በማንኛውም ሁኔታ ከ30 ቀናት የሚበልጥ ጊዜ በፍርድ የእስራት ፍርድ የተወሰነበት ሠራተኛ በሚመለከት በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሰረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

41.2. ድርጅቱ በግል ከሶ ላሳሰራቸው ሠራተኞች ጥፋተኞች ሆነው ካልተገኙ ነፃ ሆነው ከተመለሱ በፍ/ቤት ውሳኔ መሰረት አስፈላጊው ይፈፀማል፡፡  

አንቀጽ 42 /አርባ ሁለት/

42. የጋራ ውይይት 

42.1. ድርጅቱና ሠራተኛው በሚመለከት የስራ ሁኔታ ወይም ጉዳዮች ላይ ከሁለት ወገን አንደኛውን ሲጠይቅ የሁለቱም ወገን ህጋዊ ተጠሪዎች የጋራ ስብሰባ እያደረጉ የሚፈጠረው ችግር ያስወግዳሉ፡፡   

42.2. አስቸኳይ ጉዳዬች በሚፈጠሩበት ወቅትና በማንኛውም ወገን ጠያቂነት በማንኛውም ጊዜና ሠዓት በማመቻቸት የጋራ ስብሰባ ማድረግ ይኖርባቸዋል፡፡ 

42.3. ሁለቱም ወገኖች ተወያይተው የተስማሙባቸው ጉዳዬች በጽሑፍ ሰፍረው በሁለቱም ፊርማ ይፀድቃሉ፡፡ 

አንቀጽ 43 /አርባ ሶስት/

44.2. የሽያጭ ሱቅ ሠራተኞች የስራ ሰዓት ከሰኞ እስከ ቅዳሜ ሆኖ የንግድ መምሪያ በሚያወጣው የስራ መርሀ ግብር መሰረት ይሆናል፡፡ 

44.3. የጽዳት ሠራተኞች የስራ ሰዓት 

- አስተዳደር መምሪያ በሚያወጣው የስራ መርሃ ግብር መሰረት ይሆናል፡፡ 

44.4. የጥበቃ ሠራተኞች የስራ ሰዓት በተመለከተ አስተዳደር መምሪያ በሚያወጣው መምሪያ መሰረት ተግባራዊ ይሆናል፡፡ 

44.5. በሳምንት የዕረፍት ቀን በተመለከተ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 69 ከተራ ቁጥር 1-3 ባሉት መሰረት ይፈፀማል፡፡ 

አንቀጽ 45 /አርባ አምስት/

45. የህክምና ክፍያ 

45.1. ከስራ ሰዓት ውጪ በድንገተኛ ህመም፣ በዓመት ፍቃድ ላይ ወይም ከናዝሬት ከተማ ውጪ ክሊኒክ ለማግኘት በማይችልበት ሁኔታ ላይ የሚገኝ ሠራተኛ ከስራ ጋር ግንኙነት በሌለው በሽታ በራሱ ወጪ ሕክምናው ፈጽሞ ለሕክምና የከፈለበት ደረሰኝ ሲያቀርብ 

አንቀጽ 46 (አርባ ስድስት)

46. የደመወዝ ጭማሪና ቦነስ

46.1. በአንድ ዓመት ውስጥ በድርጅቱ የተገኙ የተጣራ ትርፍ ምክንያት ሠራተኛው በነበረው ደመወዝ ላይ የእርከን ጭማሪ እና ቦነስ በሚመለከት ይሆናል፡፡ 

ለ. ማንኛውም ሠራተኛ ድጋፍ እየተደረገለት ኃላፊነት የማይሰማው የመመዘኛ ነጥቡ ከ2.0 በታች ያገኘ ጭማሪ አያገኝም፡፡ 

ሐ. መመዘኛ ነጥቡ ከ2.0 እስከ 2.49 ያገኘ ሠራተኛ የሚያገኘው የጭማሪው ግማሽ ይሆናል፡፡ 

መ. መመዘኛ ነጥቡ ከ2.5 በላይ ያገኘ ሠራተኛ ሙሉ ጭማሪ ያገኛል፡፡ 

ድርጅቱ 80% ወጪውን ይከፍልለታል፡፡ በተጨማሪም የፋብሪካው ክሊኒክ ውስጥ ለሚሰጥ የመጀመሪያ ዕርዳታ ወጪውን አሰሪው ይሸፍናል፡፡ ሆኖም በክሊኒክ የታዘዘው መድሃኒት ከፋብሪካው ወጪ ከተገዛ ድርጅቱ የመድሃኒቱን ዋጋ 80% ይሸፍናል፡፡ 

አንቀጽ 49 /አርባ ዘጠኝ/

49. የሥነ ሥርዓት እርምጃ 

49.1. ያለማስጠንቀቂያ ከስራ ሚያስወጡ እርምጃዎች፣ 

49.1.1. በሥራ ሰዓት በምድብ ስራው ላይ ሰክሮ የተገኘ ሠራተኛ ይህን በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.2. በሳምንት 5 ቀን በተከታታይ በማንኛውም ጊዜ በወር 10 ቀን በዓመት 30 ቀን ያለበቂ ምክንያት ከስራ የቀረ ሠራተኛ ወይም በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.3. ማንኛውም ሠራተኛ በስራ ቦታና ከድርጅቱ ክልል ውስጥ እንዲሁም ከስራ ጋር ግንኙነት ባለው የፀብ መንስኤ ተደባድቦ ቢገኝና በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.4. የድርጅቱ ገንዘብ ወይም ንብረት ያለአግባብ ለግል ጥቅሙ ያዋለ ወይም ለሌላ ሰው ማስተላለፉ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.5. ማንኛውም የድርጅቱ ሀብት ይዞ ወይም ደብቆ ሲወጣ ቢገኝ ይህን በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.6. የሀሰት ሰነዶችን የሚያቀርቡ፣ ወይም የምስክር ወረቀቶችን ደልዞ፣ ሰርዞ ማቅረቡ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.8. ልዩ ልዩ የድርጅቱ ወይም የአሰሪው ንብረት ላይ ሆን ብሎ የለአግባብ ብልሽት ማድረሱ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.9. ሆን ብሎ የድርጅቱ የምርት ውጤት ገበያ እንዳያገኝ ደህናውን ከመጥፎ በማደባለቅና እንዲሁም ጉድለት የሌላቸውን የድርጅቱን ምርቶች ገበያ እንዳያወጡ ማድረግ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.10. በተከለከለ ቦታ ሲጋራም ሆ እሳት ያነደደ ይህም በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.11. አንድ ሠራተኛ ሌላውን ሠራተኛ ሆን ብሎ ለመጉዳት በሀሰት ቃሉን የሰጠ ወይም የመሰከረ ወይም ውዥንብር የፈጠረ ይህም በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.12. በዘብ ስራ ላይ ተሰማርቶ የድርጅቱን ንብረት ሲወጣ በቸልተኝነት የተመለከተ ይህም በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.13. በዘብ ስራ ላይ ተሰማርቶ እያለ ተኝቶ የተገኝ ዘበኛ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.14. ሠራተኛውን በተሳሳተ አመለካከት ውዥንብር በመንዛት የድርጅቱ ህልውና አደጋ ላይ ያደረሰና ይህም በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.15. አንድ ሠራተኛ ለተመደበበት ሥራ አልተሠራም ብሎ እንቢተኛ ከሆነና እንቢተኝነቱ በማስረጃ ሲረጋገጥ፣ 

49.1.16. በዚህ ህብረት ስምምነት የተጠቀሱትን በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 27 የተጠቀሱትን ያለማስጠንቀቂያ ከስራ የሚያሰናብቱ ምክንያቶች ተፈፃሚነት ይኖራቸዋል፡፡  

አንቀጽ 52 /ሃምሳ ሁለት/

52. የውል ተፈፃሚነት 

52.1. ይህ ህብረት ስምምነት በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 134 በተራ ቁጥር 2 መሰረት ተፈፃሚ ይሆና፡፡ 

አንቀጽ 53 /ሃምሳ ሶስት/ 

53. ይህ ህብረት ስምምነት የሚፀናበት ጊዜ 

ማሳሰቢያ፡- የድርጅቱ ቅጥር ግቢ ውስጥ በዚህ ህብረት ስምምነት እና ደንቦች ያልተሸፈኑ ህጎችን የጣሰ ወይም የዲሲፕሊን ግድፈት የፈፀመ ሠራተኛ በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሠረት ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ 

  ም/ዋና ሥራ አስኪያጅ  የፋብሪካው የሠራተኛ ማህበር ሊቀመንበር 

 _____________________ _____________________

    አቶ ደረጀ ጌታሁን  አቶ ንጉሱ ተክሉ 

ተወካይ ተደራዳሪዎች

በድርጅቱ በኩል     በማህበር በኩል 

1. አቶ ደረጀ ጌታሁን _____________ 1. አቶ ንጉሴ ተክሉ _____________
2. ኮሎኔል ታከ ሞላ ______________ 2. አቶ አበራ ደንቦባ _____________

3. ደባልቄ ታዬ ________________